ANTAKYA TARİHLE KUŞANMIŞ KENT
Sadullah ÇAĞLAR
Tarih: 27.3.2020 10:05:40
Sadullah ÇAĞLAR

Antioch, Doğu Roma´nın masal şehri olup Batı kültürüyle beslenmiş bilim ve felsefe ile kuşanmıştır.

Antakya eski Mısır kadar antiktir. Şöyle ki Roma İmparatoru Sezar Mısır seferine çıktığında gemisi İskenderiye Kütüphanesi önünden geçerken yanında bulunanlara; ‘Bu bina nedir mabed mi?´ diye sorar. ‘İskenderiye kütüphanesi´ yanıtını aldığında Sezar, ‘burada işimiz zor´ der.

Süreç içerisinde kitaplığı yaktıran Sezar´ın üzerine yürüyen Mısır Kraliçesi Kleopatra, ‘barbar Romalılar´ diye çığlık atar. Peki yangından kurtarılan kitaplar nereye taşınır? Yakın dostumuz araştırmacı yazar Müslüm Kabadayı´nın anlatımına göre şimdiki ismi Kurtuluş caddesi olan geçmişte Harrod caddesi olarak bilinen yerde bulunan genel kütüphaneye. M.Ö 300 yılında Antioch Kütüphanesi kurulmuş olup kütüphane görevlisi olarak şair Euphorion atanmıştır.
Sezar´ın ölümünden sonra ikiye ayrılan imparatorlukta Doğu Roma imparatoru olan Marcus Antonyus, tüm doğuyu sevdiği kadın olan Kleopatra´ya vermiştir. Antonyus ile Mısır Kraliçesi yazları Defne´de (Harbiye) geçirdiler.

Süreç içerisinde Antakya Selçuklu ve Osmanlı Devletlerinden sonra genç Türkiye Cumhuriyeti´ne katılarak günümüze gelmişitir.

Eski Antiocheia´ten kalma tarihi müzenin bir eşi Roma´da bulunmaktadır. Bu eşsiz zenginliğe sahip müzenin şehir dışına taşınması yanlış olmuştur. Batı´da Paris yada Roma´da müzeler hep şehrin merkezinde bulunur.

Acaba Antakya´yı nasıl anlatmalı? Kitapçılardan başlayalım…

1960‘lı yıllara kadar kitap evleri köprü başındaydı. Şimdiki döner kebap satan lokantaların yerinde Barutçuların kitap evleri vardı. En ilgi çeken kitaplar arasında Kerime Nadir´in Hıçkırık, Aşk Rüyası ve Samanyolu, Esat Mahmut´un Son Gece yada Sokaktan Gelen Kadın vardı. Kitapçıların hemen yanında sahaf yer alırdı.

Sinema tarihinin kart postallarını sahaftan alırdık. Örneğin Samsun ve Dalila, Tarzan yada Truvalı Helen filmlerinin kartpostallarını yada Trone Pover , Rita Hayworthy, Clark Gable, Lana Turner ve John Westmüller gibi dönemin ünlü film artistlerinin kartpostallarını sahaftan alırdık.

Ve de tarihi Halk Sineması unutulmaz Mısır filmlerini getirirdi. Sinemanın önü kalabalıktan geçilmezdi. Mısırlı Abdulvahap ve Leyla Murat´ın oynadığı Yasak Aşk filmini görmek için çok önceden yer ayırtmak gerekirdi.

Tarihi Roma Köprüsü şehre güzellik katan sanatsal bir anıttı, nasıl yıktılar? Köprüye yakın kafeler nehrin üzerine kadar uzanan terasları ile nehri ve martıları izleme olanağı sunardı.

Ve ailece gidilen Dondurmacı Selim´in pastanesi tüm bölgeden gelen insanların uğrak yeri idi. En güzel dondurma ve baklava çeşitleri ile böyle güzel bir pastaneyi başkaca ancak Şam´da bulabilirdiniz.

Geçmişte Şam´a gitmiştim oradaki bir dondurmacıda Kral Hüseyin ve Cemal Abdülnasır´ın pastaneyi ziyaret ettiği fotoğrafları vardı.

1947 yılında Antakya´yı ziyaret eden Cumhurbaşkanı İsmet İnönü müzeyi gezer ve Valiye, ‘bu güzel müzeyi dünya milletlerine tanıtalım devlet bu konuda size her türlü desteği verecek´ der. İnönü bu müzenin bir benzerini 1930´lu yıllarda İtalya ziyaretinde Roma´da gördüğünü söyler.

Cumhurbaşkanı müze çıkışında etrafında bulunan milletvekillerine; ‘´Neden bu meydanda Atatürk´ün bir heykeli yok oysa Atatürk Hatay davası için hasta yatağından kalkıp bölgede askere resmi geçit yaptırdı. Hasta haliyle saatlerce ayakta durdu´´ der.
Böyle güzel bir şehirde demir yolu olmaması büyük bir eksiklik. Oysa Amik gölü çevresinden geçecek tren seferleri gölün üzerinde uçuşan kuşlarla birlikte doğaya güzellik katabilir.

Geçmişte Antakya çarşısında köprübaşı civarında kaldırımlar av hayvanları ile dolardı. Balıkları az bir parayla almak mümkündü. Ama gölü kuruttular ve balıklar da kalmadı.

Eşsiz doğa harikası Harbiye de tabiat harikası dağlardan gelen şelalenin suları hidro elektrik santralı yapılmadan evvel küçük su birikintileri vardı. Aileler bu suların üzerinde masalarını kurar kadın erkek beraber eğlenerek yemeklerini yerlerdi.

Masalardan sahibinin sesi marka gramofonlardan Müzeyyen Senar´ın taş plaklarından Hicran yine mi Hicran yada Güzel bir göz attı beni bu derin sevdaya şarkıları yükselirken insanlar bir taraftan da halay çekerdi.

Antakya´ya seferler büyük otobüslerle yapılırdı. Akşam olunca Antakya´da insanlar güzel elbiselerini giyer parka gezmeye giderlerdi.

Antakya´da her ailenin özel bir terzisi vardı. Özellikle ikizler terzihanesi meşhurdu. Antakya´nın bir diğer yanı ise öne çıkan tanınmış aydınları olması. Denizlerin Avukatı Halit Çelenk ve 1961 Anayasasını yapan Muammer Aksoy´la aynı komisyonda yer alan ve iki dönem Hatay Milletvekili olan Ahmet Sırrı Hocaoğlu ve Köy Enstitüsü mezunu yazar ve şair Ali Yüce ve Süleyman Okay tanınmış aydınlarıdır Antakya´nın.

Antakya insanı genelde beyaz tenlidir. Kadınların beyaz tenlerindeki yüzlerinde yer alan benleri onlara ayrı bir zerafet katar. Tarihi Gündüz sinemasında öğleden sonra saat 4 matinesinde İngilizce orijinal müzikal filmler olurdu.

Başrolünde Gene Kelly´nin oynadığı Sing İn the rain (yağmur altında) filminin unutulmaz dans sahnesini sinemanın locasında modern giysileri ile izleyen insanlar acaba nereye gitti?

Bu güzel ve şık insanlarıyla Antakya evrensel laikliğin çağdaş görüntülü bir şehri idi. Antioch´te bir arada yaşamanın kaynağında uygar dünyanın tohumları var.

Geçmiş günlerde çocukluğumu yaşadığım Antakya şehrine gitmiştim. Köprüde durup Asi nehrinde hırçın akan suları izledim. Aniden eski Roma köprüsünü hatırladım ve köprü civarında bulunan kahveler alkıma geldi. Ama artık beyaz martılar uçmuyordu.

Sonra benim kitapçılarım nereye gitmişti? Onlarda yoktu. Yolum tarihi Halk Sinemasına uğradı, gözümün önünde sinemanın kalabalığı canlandı. Başrolünü Errol Flyn´in oynadığı Robin Hood filmi için bilet sırasına girenler aklıma geldi.

Sonrasında tarihi yerinde duran Ferah kitap evine uğradım. Babam Ulus, Vatan ve Cumhuriyet gazetelerini buradan alırdı. 1950 sonrası Falih Rıfkı Atay´ın Çankaya ve Balzac´ın Vadideki Zambak kitaplarını buradan almıştım.

Aslında tarih kokan Antakya´yı anlatmaya bir yazı yetmez.

Anahtar Kelimeler: ANTAKYA, TARİHLE, KUŞANMIŞ, KENT
Yazarın Diğer Yazıları
TARİHSEL DÖNEMİN UNUTULMAZ MEKTUPLARI (18 Mayıs 2022 - Çarşamba)
BATININ ÖDÜLLÜ KAHRAMANLARI (11 Mayıs 2022 - Çarşamba)
KÖYDEN KENTE GÖÇ (28 Nisan 2022 - Perşembe)
KÜTÜPHANELER İNSANI BİLİME TAŞIR (13 Nisan 2022 - Çarşamba)
SİNEMA TARİHİNDEN UNUTULMAZ FİLMLER (06 Nisan 2022 - Çarşamba)
BATI DÜNYASINDA SON AYDINLAR (30 Mart 2022 - Çarşamba)
POLİTİKA VE UZLAŞMA SANATI (24 Mart 2022 - Perşembe)
Yakın tarihimizde sanat ve edebiyat (17 Mart 2022 - Perşembe)
KÖRLEŞME SONRASI (09 Mart 2022 - Çarşamba)
HALKEVLERİNİ UNUTMAK MÜMKÜN MÜ (03 Mart 2022 - Perşembe)
SEVDA ŞARKILARINDA HEP SEN VARDIN (24 Şubat 2022 - Perşembe)
DÜNYA GENELİNDE UKRAYNA OLAYI (17 Şubat 2022 - Perşembe)
SEVGİ VE SONSUZLUK (10 Şubat 2022 - Perşembe)
ELVEDA ESKİ KENTLER (02 Şubat 2022 - Çarşamba)
TARİHTE YAŞANMIŞ BÜYÜK AŞKLAR (27 Ocak 2022 - Perşembe)
BATI DÜNYASINDA İKİ TÜRK AYDINI (19 Ocak 2022 - Çarşamba)
SİNEMA TARİHİNDE TARTIŞMALI FİLMLER (12 Ocak 2022 - Çarşamba)
AYDINLANMA EĞİTİMDEN KAYNAKLANIR (23 Aralık 2021 - Perşembe)
İNSAN HAKLARI YAŞAMA HAKKIDIR (16 Aralık 2021 - Perşembe)
BEYAZ PERDE´NİN EĞİTİME KATKISI (08 Aralık 2021 - Çarşamba)
ADANA HİLTON´DA BİR PANEL (01 Aralık 2021 - Çarşamba)
Politik yaşamda genel kültür (18 Kasım 2021 - Perşembe)
Politik Yaşamda Bilim (03 Kasım 2021 - Çarşamba)
YAPRAK DÖKÜMÜ MEVSİMİ GELDİ (27 Ekim 2021 - Çarşamba)
BENDEN SELAM OLSUN ANADOLUYA (21 Ekim 2021 - Perşembe)
Tarihle Söyleyişler (13 Ekim 2021 - Çarşamba)
DÜNYA EDEBİYATINDA TOLSTOY VE DOSTOYEVSKİ (29 Eylül 2021 - Çarşamba)
Felsefe Kültürün Neresinde? (23 Eylül 2021 - Perşembe)
Evrensel sanatçı yaşama veda etti (15 Eylül 2021 - Çarşamba)
ŞARLO´NUN AMERİKAN RÜYASI (08 Eylül 2021 - Çarşamba)
1 Eylül Zaferi İnsanlığın Kazanımıdır (01 Eylül 2021 - Çarşamba)
Kara gün (25 Ağustos 2021 - Çarşamba)
ATOM BOMBASI VE SOĞUK SAVAŞ (18 Ağustos 2021 - Çarşamba)
Sevgi yaşama güç katar (11 Ağustos 2021 - Çarşamba)
CUMHURİYET LOZAN´DA KAZANILDI (28 Temmuz 2021 - Çarşamba)
SİNEMANIN UNUTULMAZ FİLMLERİ (14 Temmuz 2021 - Çarşamba)
Tarih Boyunca Unutulmaz Aşk Mektupları (30 Haziran 2021 - Çarşamba)
1940 Türkiye´de 40 Bilim Adamı (16 Haziran 2021 - Çarşamba)
KLASİK TÜRK MÜZİĞİNİN GELİŞİMİ (09 Haziran 2021 - Çarşamba)
Akdeniz´de Bir Kraliçe (02 Haziran 2021 - Çarşamba)
İTALYAN SİNEMASININ KLASİK FİLMLERİ (26 Mayıs 2021 - Çarşamba)
DOKTOR FEYRUZ KARAALİ´Yİ KAYBETTİK (19 Mayıs 2021 - Çarşamba)
OKUNMAYAN YAZARLARA NOBEL ÖDÜLÜ (12 Mayıs 2021 - Çarşamba)
KENNEDY VE 1962 KÜBA KRİZİ (06 Mayıs 2021 - Perşembe)
KÖY ENSTİTÜLERİ AYDINLANMA DÖNEMİYDİ (29 Nisan 2021 - Perşembe)
EDEBİYAT TARİHİNDE UNUTULMAZ AŞKLAR (14 Nisan 2021 - Çarşamba)
KENTLER BÜYÜK KÖYLERE DÖNÜŞTÜ (31 Mart 2021 - Çarşamba)
KÜTÜPHANE YENİ BİR DÜNYADIR (24 Mart 2021 - Çarşamba)
TARİHİ OLAYLAR SARIKAMIŞ VE HİROŞİMA (17 Mart 2021 - Çarşamba)
VE SİNEMA (10 Mart 2021 - Çarşamba)
SANAT ÜZERİNE (24 Şubat 2021 - Çarşamba)
SEVMEK YAŞAM DEMEKTİR (17 Şubat 2021 - Çarşamba)
MUAMMER AKSOY ANAYASA UZMANIYDI (10 Şubat 2021 - Çarşamba)
TARİHLE KUŞANMIŞ ANTİK KENT KUDÜS (03 Şubat 2021 - Çarşamba)
TİMUR SELÇUK YAŞAMA VEDA ETTİ (27 Ocak 2021 - Çarşamba)
KALBİMİ VATANIMA GÖMÜN (20 Ocak 2021 - Çarşamba)
ÇAĞIN TEKNOLOJİK YAPISI (13 Ocak 2021 - Çarşamba)
BEYAZ PERDE DÜNYA İNSANIYLA BULUŞMADIR (23 Aralık 2020 - Çarşamba)
KIRILAN PLAKLARIN HİKAYESİ (16 Aralık 2020 - Çarşamba)
Keşifler dünyasına tarihsel bakış (09 Aralık 2020 - Çarşamba)
Masal şehri; İstanbul (25 Kasım 2020 - Çarşamba)
KÜLTÜR VE SANATIN İNSANA YANSIMASI (12 Kasım 2020 - Perşembe)
YÜZYILIN EN PAHALI KİTABI (04 Kasım 2020 - Çarşamba)
FUZULİ´DEN ŞEKSPİR´E MESAJ (28 Ekim 2020 - Çarşamba)
ONLARI UNUTMAK MÜMKÜN MÜ? (22 Ekim 2020 - Perşembe)
EBEDİ AŞK (14 Ekim 2020 - Çarşamba)
Kırsalı Batı´yla taşıyan aydın (07 Ekim 2020 - Çarşamba)
Evrensel Mısır sineması (11 Eylül 2020 - Cuma)
POLİTİK YAŞAMDA YOL AYRIMI (04 Eylül 2020 - Cuma)
MAHATMA GANDİ VE CHARLİE CAHPLİN (28 Ağustos 2020 - Cuma)
CHP´NİN 37.KURULTAY MESAJI (21 Ağustos 2020 - Cuma)
Hiroşima´nın 75.yılı anısına (14 Ağustos 2020 - Cuma)
SANAT DÜNYASINA BİR BAKIŞ (07 Ağustos 2020 - Cuma)
KURTULUŞ LOZAN´DA BELGELENDİ (24 Temmuz 2020 - Cuma)
Sinema tarihinin muhteşem kadını (16 Temmuz 2020 - Perşembe)
SİNEMA TARİHİNE BİR BAKIŞ (03 Nisan 2020 - Cuma)
SPARTAKÜS YAŞAMA VEDA ETTİ (28 Şubat 2020 - Cuma)
TRENLERİN SESİ DUYULMAZ OLDU (07 Şubat 2020 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (24 Ocak 2020 - Cuma)
DERTLİ PINAR (06 Aralık 2019 - Cuma)
Şampanya İçilerek Kutlanan Ölüm (29 Kasım 2019 - Cuma)
Umutsuz adamdan uzak durun (22 Kasım 2019 - Cuma)
BAĞ BOZUMU (15 Kasım 2019 - Cuma)
TARİHSEL UNUTULMAZ MEKTUPLAR (01 Kasım 2019 - Cuma)
BABALAR VE OĞULLARI (20 Eylül 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDEN SEÇMELER (13 Eylül 2019 - Cuma)
TROYA DAĞLARI UYGARLIĞIN BEŞİĞİDİR (30 Ağustos 2019 - Cuma)
İlhan Selçuk´tan politik anılar (12 Temmuz 2019 - Cuma)
Romalı Brutus´ün yanılgısı (05 Temmuz 2019 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (06 Haziran 2019 - Perşembe)
BİR DOSTUN ARKASINDAN (31 Mayıs 2019 - Cuma)
İskenderun ve Kitaplı Yıllar (24 Mayıs 2019 - Cuma)
MISIRLI ESMA HAN´IN UMUTSUZ AŞKI (17 Mayıs 2019 - Cuma)
Don Kişot´lar öncüdür (10 Mayıs 2019 - Cuma)
KEŞİFLER DÜNYASI (05 Nisan 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDE BİR EFSANE (15 Mart 2019 - Cuma)
Ahım gibi ah var mı acep (01 Mart 2019 - Cuma)
Modası Geçmeyen Bir Yolculuk (22 Şubat 2019 - Cuma)
14 ŞUBAT´IN ANLAMI (15 Şubat 2019 - Cuma)
LATİN AMERİKA VE YAKIN TARİHİ (08 Şubat 2019 - Cuma)
BUĞDAY İHRAÇ EDEN ÜLKEYDİK (25 Ocak 2019 - Cuma)
UNUTULAN DOSTLUKLAR VE EDEBİYAT (18 Ocak 2019 - Cuma)
SÖZ UÇAR YAZI KALIR (11 Ocak 2019 - Cuma)
TARİHTEN BİR YAPRAK 1960´LI YILLAR (28 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAR KEMAL VE NOBEL ÖDÜLÜ (21 Aralık 2018 - Cuma)
Elveda Hindistan (14 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAM VE DOĞA KÜLTÜRÜ (09 Kasım 2018 - Cuma)
Dünya Edebiyatı ve Savaşlar (19 Ekim 2018 - Cuma)
ENGELS´İN EVİ (28 Eylül 2018 - Cuma)
Kağıt Fabrikası Olmayan Ülke (14 Eylül 2018 - Cuma)
Köyden Gelen Aydına Veda (31 Ağustos 2018 - Cuma)
BİR USTANIN ANILARI (17 Ağustos 2018 - Cuma)
Çöl Tilkisi´nin Son Günü (03 Ağustos 2018 - Cuma)
TARİHİ ROMA´DA BİR GEZİNTİ (13 Temmuz 2018 - Cuma)
BAŞARI UMUTTAN BESLENİR (06 Temmuz 2018 - Cuma)
BEYAZ PERDENİN UNUTULMAZLARI (29 Haziran 2018 - Cuma)
SANATLA KUŞANMIŞ LİDERLER (22 Haziran 2018 - Cuma)
"İşte Paşam İstanbul" (01 Haziran 2018 - Cuma)
ÖLÜMSÜZLERİN UNUTULMAYAN AŞKLARI (25 Mayıs 2018 - Cuma)
ARKADAŞ (18 Mayıs 2018 - Cuma)
KİTAPSIZ BİLENLER (11 Mayıs 2018 - Cuma)
ARTİST KARTPOSTALLARI (27 Nisan 2018 - Cuma)
TÜRK BASININDA HÜRRİYET GAZETESİ (13 Nisan 2018 - Cuma)
Edebiyat Ustası Victor Hugo (15 Mart 2018 - Perşembe)
Burjuva Kökenden Gelen Bir Aydın (01 Mart 2018 - Perşembe)
14 Şubat: Tarihsel Bir Gün (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Politika Uzlaşma Sanatıdır (08 Şubat 2018 - Perşembe)
Dünya Sinemasında Unutulmazlar (25 Ocak 2018 - Perşembe)
EDEBİYAT VE SANATIN NERESİNDEYİZ (11 Ocak 2018 - Perşembe)
Sevmek Yaşamak Demektir (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Unutulmaz Radyo Günleri (28 Aralık 2017 - Perşembe)
Gözlerden Kalplere Sesler (15 Aralık 2017 - Cuma)
EDEBİYAT TARİHİ AYDINLANMAKTIR (08 Aralık 2017 - Cuma)
SAVAŞLARDAN ÇIKARI OLANLAR (10 Kasım 2017 - Cuma)
Elveda Hindistan (27 Ekim 2017 - Cuma)
Elia Kazan ve Livaneli Dostluğu (20 Ekim 2017 - Cuma)
Halep Gezi Anıları (13 Ekim 2017 - Cuma)
Teknoloji ve bilimin zaferi (06 Ekim 2017 - Cuma)
O bir zamanlar kraliçeydi (22 Eylül 2017 - Cuma)
Türk Sinemasında Kayıplar (25 Ağustos 2017 - Cuma)
İdeal Öğretmen (18 Ağustos 2017 - Cuma)
Bir Zamanlar Antakya (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (28 Temmuz 2017 - Cuma)
TARiHLE SÖYLEŞİLER (14 Temmuz 2017 - Cuma)
Treni Yürüten Önder (07 Temmuz 2017 - Cuma)
İhanete giden yol (30 Haziran 2017 - Cuma)
CHP Kendini Ortaya Koydu (23 Haziran 2017 - Cuma)
Senede Bir Gün (16 Haziran 2017 - Cuma)
Batı Dünyasında Son Gelişmeler (09 Haziran 2017 - Cuma)
Sevgisiz hayat bitkiseldir (02 Haziran 2017 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (26 Mayıs 2017 - Cuma)
Beyazperdenin Unutulmazları (18 Mayıs 2017 - Perşembe)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi