ENGELS´İN EVİ
Sadullah ÇAĞLAR
Tarih: 28.9.2018 11:01:00
Sadullah ÇAĞLAR

Genel kültür toplumların gelişme yapısında belirleyicidir. Geçmişi olmayanın geleceği olmaz. İnsan tarihsel kimliğiyle kendini ifade eder.
İnsan farklı ülkelere gittiği zaman gittiği ülkenin uygarlığa katkısını merak eder. Örneğin eski Mısır´da piramitler, İskenderiye Kütüphanesi, Kahire Müzesi… ya da Anadolu, Efes Harabeleri ile oldukça zengin bir coğrafyadır. Paris Louvre Müzesi, Paris Operası, Notre Dame Katedrali ile meşhurdur. Roma anıtlarla kuşanmıştır. Atina Sokrates´in, Aristo´nun politikası ile ve Ellen kültürü ile öne çıktı. Apollo anıtı sanki dünyaya seslenir: Beni ziyaret etmeyi unutmayın.
Şimdi Dünya ekonomi politikasına öncü olan iki kişiden biri olan, Karl Marx´ın eserlerini yaşama geçiren Engels´in Bremen´deki anıtsal müze olan tarihi evini anlatacağız.
25 Nisan 1991 tarihli Cumhuriyet Gazetesi ekinde Refik Durbaş´ın Friedrich Engels´in evi konulu yazısına bakalım; “Havada yağmur kokusu, Engels Caddesi öğleden sonrasının sessizliğini yaşıyor. İşçilerin Kurtuluşu heykelinin bulunduğu ve 1820 tarihinde doğduğu eve yerleşmiş Engels. Savaş sırasında ev yerle bir olmuş. Daha sonra müze olarak şimdiki haliyle yeniden kurulmuş.”
Yağmur altında işçi sınıfının şimdiki halini düşünüyor olmalı kollarındaki zinciri kırmış adam ve karşısındaki evin penceresinden Engels ona bakıp düşünüyor olmalı.
İnsanlık tarihinin ve evinin usulca zilini çalıyorum. Oturma odası; Engels burada mı kabul ediyordu dostlarını? Konukları rahatsız etmeden yukarı çıkıyorum. İkinci katın kütüphane odası, camlı bölmelerde kitaplar. İlk gözüme çarpan Engels´in vasiyetnamesi; ‘Ölümümden sonra cesedimi yakın. Mezar da istemiyorum. İki kahraman olmaz, bütün eserler onun, Marx´ın. Gerçek kahraman odur. Bütün mal varlığımı Karl Marx´ın ailesine bağışlıyorum.
Büyük dehanın müze evini gezmeye devam ediyoruz; Duvarda resimler, Marx´ın eşi Jeny´ye Sekspir´den soneler okurken bir resmi. Bu arada özenle seçilmiş mobilyalar ve cep saati. Geçmişten günümüze hala çalışıyor saati. Engels´in düşünceleri gibi hiç durmayan saati. Engels´in okuduğu kitapları inceliyorum. Maria Menson´un çevirdiği kitaplar ve dikkatimi çeken Kapital kitabının tam metni. Balzac´ın romanları Vadideki Zambak, Goriot Baba.
Engels için Balzac aslında Napolyoncu; ‘Ama ona rağmen önemli bir yazardır, duygu dolu eserleri beni çok etkiledi. Örneğin İngiliz yazar Dickens´ın kitapları, İki şehrin Hikayesi yada Oliver Twist gibi, İngiliz edebiyatı genelde sosyal içerikliydi.
Oliver Twist, sınıf çelişkilerini yani yoksulluğu teşhir eden roman, Londra´nın Doğu yakasındaki sefaleti anlatır. Küçücük çocuğun yaşam mücadelesi ve gösterişli saray aristokrasisinin perde arkasındaki acımasız katılığı anlatılır.
Aslında Batı Edebiyatı Hugo, Zola, Balzac gibi sosyal bilimcilerin ortaya çıkmasında belirleyici oldu. Yine Engels´in kitaplığında göze çarpan Şekspir´e ait Atinalı Timon eserinde para konusunu ilginç şekilde açıklar.
Eserin kahramanı Timon bütün servetini acı çeken yoksul kişilere harcar. Bir gün Timon´un tüm parası biter. Destek olduğu insanlara gider ama kimseden yardım alamaz. Timon hayata isyan eder. Yaşam heyecanı yok olur.
Engels´in el yazmalarına dikkat ediyorum, ne kadar güzel yazılmış. Kitapların bir köşesinde şöyle bir yazı göze çarpıyordu; Gençleri kitapla beslemeyen ulusların sonu acı olur.
Başka camlı bir köşede Marx ve Engels´in elyazmaları vardı. Onları İngilizce çeviri olduğu için okumaya başladım. Yazışma daha çok Paris komünü üzerine karşılıklı yorumlardan oluşuyordu.
Engels´in eseri olan Doğanın Diyalektiği kitabı camlı bölmede yer almıştı. Engels´in kütüphanesinde her şey çok güzel düzenlenmişti. Marx´ın küçük heykeli bir köşeye konmuştu. Elinde eseri Kapital.
Ayrıca Engels´in aile resimleri… Annesi ve Babası ve bunlara eklenmiş bir resimde Engels´i 19 yaşında gösteriyor.
Evin merdivenlerinden inerken her basamağı 1700´lerden kalma bir tarih yaprağı. Sol yanımda bir yüz beliriyor. Bu büyükbabasının babası, bu annesi, bu kendisi.
Kapıyı açıp sokağa çıktığımda yağmur kokusu vuruyor yüzüme. Karanlık çökmek üzere. Engels perdesini çekip Anti-Dühring adlı eserini yazmak için odasına çekilmekte.
Büyük bir dehanın yaşamından bilgiler edindik. Bu nasıl dostluk, bu ne fedakarlık. Avrupa´nın zengin, fabrikatör bir ailenin varisi Engels, zenginliği reddedip, işçi sınıfının yanında yer alan dostunun eseri, yeni bir çağın önünü açacak olan kitabını hayata geçiren Engels, tarihsel olarak unutulmazlar arasında yerini çoktan aldı.
Şimdi dostunun ölümü üzerine Engels´in mezarı başında ağlayarak yaptığı konuşmayı okuyalım; “14 Mart günü öğleden sonra, düşünürlerin en büyüğü artık düşünemez oldu. Onu koltuğunda rahat ama sonsuzluğa dek uyumuş bulduk. Nasıl ki Darvin organik doğanın gelişme yasasını bulduysa, Marx da ekonominin gelişme yasalarını buldu.”
Londra radyosu yüzyılın en büyük bilim adamı anketinde Karl Marx´ı birinci seçti.

Anahtar Kelimeler: ENGELS
Yazarın Diğer Yazıları
BAĞ BOZUMU (15 Kasım 2019 - Cuma)
TARİHSEL UNUTULMAZ MEKTUPLAR (01 Kasım 2019 - Cuma)
BABALAR VE OĞULLARI (20 Eylül 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDEN SEÇMELER (13 Eylül 2019 - Cuma)
TROYA DAĞLARI UYGARLIĞIN BEŞİĞİDİR (30 Ağustos 2019 - Cuma)
İlhan Selçuk´tan politik anılar (12 Temmuz 2019 - Cuma)
Romalı Brutus´ün yanılgısı (05 Temmuz 2019 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (06 Haziran 2019 - Perşembe)
BİR DOSTUN ARKASINDAN (31 Mayıs 2019 - Cuma)
İskenderun ve Kitaplı Yıllar (24 Mayıs 2019 - Cuma)
MISIRLI ESMA HAN´IN UMUTSUZ AŞKI (17 Mayıs 2019 - Cuma)
Don Kişot´lar öncüdür (10 Mayıs 2019 - Cuma)
KEŞİFLER DÜNYASI (05 Nisan 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDE BİR EFSANE (15 Mart 2019 - Cuma)
Ahım gibi ah var mı acep (01 Mart 2019 - Cuma)
Modası Geçmeyen Bir Yolculuk (22 Şubat 2019 - Cuma)
14 ŞUBAT´IN ANLAMI (15 Şubat 2019 - Cuma)
LATİN AMERİKA VE YAKIN TARİHİ (08 Şubat 2019 - Cuma)
BUĞDAY İHRAÇ EDEN ÜLKEYDİK (25 Ocak 2019 - Cuma)
UNUTULAN DOSTLUKLAR VE EDEBİYAT (18 Ocak 2019 - Cuma)
SÖZ UÇAR YAZI KALIR (11 Ocak 2019 - Cuma)
TARİHTEN BİR YAPRAK 1960´LI YILLAR (28 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAR KEMAL VE NOBEL ÖDÜLÜ (21 Aralık 2018 - Cuma)
Elveda Hindistan (14 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAM VE DOĞA KÜLTÜRÜ (09 Kasım 2018 - Cuma)
Dünya Edebiyatı ve Savaşlar (19 Ekim 2018 - Cuma)
Kağıt Fabrikası Olmayan Ülke (14 Eylül 2018 - Cuma)
Köyden Gelen Aydına Veda (31 Ağustos 2018 - Cuma)
BİR USTANIN ANILARI (17 Ağustos 2018 - Cuma)
Çöl Tilkisi´nin Son Günü (03 Ağustos 2018 - Cuma)
TARİHİ ROMA´DA BİR GEZİNTİ (13 Temmuz 2018 - Cuma)
BAŞARI UMUTTAN BESLENİR (06 Temmuz 2018 - Cuma)
BEYAZ PERDENİN UNUTULMAZLARI (29 Haziran 2018 - Cuma)
SANATLA KUŞANMIŞ LİDERLER (22 Haziran 2018 - Cuma)
"İşte Paşam İstanbul" (01 Haziran 2018 - Cuma)
ÖLÜMSÜZLERİN UNUTULMAYAN AŞKLARI (25 Mayıs 2018 - Cuma)
ARKADAŞ (18 Mayıs 2018 - Cuma)
KİTAPSIZ BİLENLER (11 Mayıs 2018 - Cuma)
ARTİST KARTPOSTALLARI (27 Nisan 2018 - Cuma)
TÜRK BASININDA HÜRRİYET GAZETESİ (13 Nisan 2018 - Cuma)
Edebiyat Ustası Victor Hugo (15 Mart 2018 - Perşembe)
Burjuva Kökenden Gelen Bir Aydın (01 Mart 2018 - Perşembe)
14 Şubat: Tarihsel Bir Gün (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Politika Uzlaşma Sanatıdır (08 Şubat 2018 - Perşembe)
Dünya Sinemasında Unutulmazlar (25 Ocak 2018 - Perşembe)
EDEBİYAT VE SANATIN NERESİNDEYİZ (11 Ocak 2018 - Perşembe)
Sevmek Yaşamak Demektir (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Unutulmaz Radyo Günleri (28 Aralık 2017 - Perşembe)
Gözlerden Kalplere Sesler (15 Aralık 2017 - Cuma)
EDEBİYAT TARİHİ AYDINLANMAKTIR (08 Aralık 2017 - Cuma)
SAVAŞLARDAN ÇIKARI OLANLAR (10 Kasım 2017 - Cuma)
Elveda Hindistan (27 Ekim 2017 - Cuma)
Elia Kazan ve Livaneli Dostluğu (20 Ekim 2017 - Cuma)
Halep Gezi Anıları (13 Ekim 2017 - Cuma)
Teknoloji ve bilimin zaferi (06 Ekim 2017 - Cuma)
O bir zamanlar kraliçeydi (22 Eylül 2017 - Cuma)
Türk Sinemasında Kayıplar (25 Ağustos 2017 - Cuma)
İdeal Öğretmen (18 Ağustos 2017 - Cuma)
Bir Zamanlar Antakya (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (28 Temmuz 2017 - Cuma)
TARiHLE SÖYLEŞİLER (14 Temmuz 2017 - Cuma)
Treni Yürüten Önder (07 Temmuz 2017 - Cuma)
İhanete giden yol (30 Haziran 2017 - Cuma)
CHP Kendini Ortaya Koydu (23 Haziran 2017 - Cuma)
Senede Bir Gün (16 Haziran 2017 - Cuma)
Batı Dünyasında Son Gelişmeler (09 Haziran 2017 - Cuma)
Sevgisiz hayat bitkiseldir (02 Haziran 2017 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (26 Mayıs 2017 - Cuma)
Beyazperdenin Unutulmazları (18 Mayıs 2017 - Perşembe)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi