Felsefe Kültürün Neresinde?
Sadullah ÇAĞLAR
Tarih: 23.9.2021 11:55:32
Sadullah ÇAĞLAR

İnsan soyu var olduğu dönemden günümüze kadar arayış içinde oldu. Sonunda ateşi bulup ileri aşamaya geçen insan soyu öğrenme merakı yada tutku sonucu yeni hedeflere yöneldi.

Bize göre en önemli gelişme Mezopotamya, eski Mısır´da yazının buluşu duvarlara resimle süslenmesi, sonuçta uygar dünyaya açılımın habercisiydi.

En önemlisi yüzlerce yıl yaşanan Hitit-Mısır savaşına son verip Kadeş barış antlaşmasıydı. Mısırlı İkinci Ramses tüm eski Mısır´a kütüphaneler açarak insanlığın en utanç veren insanı insana yok etmek geriliğini ilk defa yazılı kağıda dökümüydü.

Yazılı anlaşma Kahire müzesinde tablet olarak teşhir edilmekte. Aslında Hititler Mısır arasında yapılan yazılı barışa gelmesi insan haklarının ilk temel felsefesinin başlangıcıydı. Asıl önemli olan ilk savaş karşıtı tohumları, Doğuda, Anadolu topraklarında ön açıcı oldu.

Pers uygarlığı Persepolis Kütüphanesi, ona yakın Ninova Kitaplığı doğuda fışkıran aydınlanma çağına giriştir.

Büyük İskender uygar dünyaya geçişi yazılı duruma getiren doğu gelişimini kabul etmeyip yaktırdı. Üstelik altın harflerle derilerin üzerine yazılı tabletleri imha ettirdi.
Geleceğe yönelik açacağı İskenderiye Kütüphanesine taşıyabilirdi. Çağa yönelik eserlere sahip çıkmadı. Olay şu; hiç bir işgalci çağdaş olamaz. Fetihçi anlayışın çoktan toprağa gömülmesi gerekirdi.

İnsanlık hala bu geriliğin sıkıntısını yaşamakta. Peki doğu uygarlığı batıyı aşması gerekirken neden geriledi?

Bu durumun tartışmaya açmak gerekir.

Eski Mısır, Mezopotamya, Anadolu halkları günümüzde batı dünyasının gerisinde kaldı. Neden?

Mezopotamya coğrafyası kendini yenilemedi. Batı, doğunun yeniliğini öne koyarak bilimi keşfetti. Ne demişti René Descartes, ´Düşünüyorum, öyleyse varım´. Elbette yeryüzünde var olan bütün araçlar insanın eseridir.

Galileo dünya dönüyor diye yargılandı, Sokrat, gençliği baştan çıkarıyor diye ölüme mahkum edildi.

Sokrat iddia makamına, ‘yapay tanrılarınıza inanmak zorunda değilim. Ben insana inanırım. Bilim, bize ışığı gösterdi. Biz karanlık cehaletin geriliğinde yaşamak zorunda değiliz. Elbette aydınlığa koşacağız´ der.

Yazar Tekin Özardan´ın Bütün Dünya dergisi 1 Şubat 2015´te yazısından bir alındı; “Bugün ülkemde lise öğretim programında felsefe, mantık derslerine yer vermiyorlar. Benim öğrencilik yıllarımda felsefe vardı. Örneğin o süreçte Latincede çeşme dersi o güzelim yıllarda öğrendim. Felsefenin ilk çağlarda tüm bilimcileri kapsadığını, felsefenin anası olduğunu doğaya insana ve dünyaya ilişkin bilgilerin ve kavramların tümünün güvenilir ve anlamlı olup olmadıklarını, yaşama katkılarını sorgulamaya araştırmaya ve tartışmaya yaradığını mantıklı olabilmenin ve akıl üretebilmenin önemini anlıyoruz.”
Bugün okullarda bunlar okutulmuyor olsa da felsefe ve mantık öğrenmek için engel söz konusu değil.

Aslında felsefe bir azınlığın bir alanı değil.

Biz yine Sokrat´a dönelim. Ne diyor bilim adamı? Ortayı bilmelidir ve her iki tarafın tüm aşırılıktan kaçınılmalıdır ve orta yol bulunmalıdır.

Sokrat´ın asırlar önce söylediği gibi; politik yaşamda uzlaşma olmazsa politik yaşam çıkmaza girer. Katılık, tüm politik rejimlere zarar vermiştir.

Biz yine Doktor Tekin Özardan´ın ‘geçmiş zaman olur ki´ yazısını okuyalım; “İlkokul öğrencisiyken halkevleri ve köy enstitüleri kapatıldığında babamın neden ağladığını yıllar sonra anladım, ama çok geç anladım. İlkokulunun yanıbaşındaki halk odasının kütüphanesinin kaldırımının üzerinde yığılıp yağmur altında günlerce bekletilen kitap yığınlarının görüntüsü, belleğimde hiç silinmedi. O sıkıntılı yıllar sanki kalbimize işlemişti.”

Evet, sayın yazarın görüşlerini sanki biz de yaşadık. Çocuk yıllarımızda okuma alışkanlığımız Halkevi´nde başlamıştı.

Genç Cumhuriyetin Dil Tarih Coğrafya Fakültesinin girişinde, ´Hayatta en hakiki mürşit ilimdir´ yeni rejimin, felsefeyi öne koymasıydı. Latince yeni harfe geçiş, çağdaş insanın katı duvarlarını aşmasıydı.

Afrika´nın geri coğrafyasından gelip Londra Oxford´da eğitim gören siyahi, bazen beyaz insanı aşmaktaydı. Bunun sırrı nedir? Felsefedir.

Genel olarak bilime ulaşmak eğitimden geçer. O zaman ne yapmalı? Fakir insanların kendini ifade etmesi için eğitimin parasız olması ön koşuldur. Eğitimde eşitsizliğin ortadan kalkması gerekir.

Başında söyledik. Doğu coğrafyasında gerilik hala yaşanmakta. Neden? Sorgulama yoktur. İlk yazıyı bulan kitaplarla donanmış bölge insanı şimdi ne durumda?

Eski Mısır, Bağdat, Basra, Pers İran uygarlığı, Ömer Hayyam´ları insanlara armağan eden Persepolis gibi kütüphaneleri kuran memleket şimdi ne ile uğraşıyor.

Filistin halkı geçmişte Büyük İskender´in teknik ordusunu yenmişti.

Eski Mısır, Yunan´dan daha ileriydi. Homeros İlyada kitabını İkinci Ramses döneminde pramitlerde yazdı. Bağdat, Basra barış içinde yaşayan bir bölgeydi. Şimdi geçmişin masal ülkesi geçmişine ağıt yakmakta. Batı toplumları 1789´in insan hakları felsefesini ortaya koyarak gerilikle hesaplaştı. İnsanlık yüzyıllarca mücadele sonucunda bilimi keşfetti. Uygar dünya sonuçta mutlaka karanlığı aşacaktır.

 

Anahtar Kelimeler: Felsefe, Kültürün, Neresinde
Yazarın Diğer Yazıları
BENDEN SELAM OLSUN ANADOLUYA (21 Ekim 2021 - Perşembe)
Tarihle Söyleyişler (13 Ekim 2021 - Çarşamba)
DÜNYA EDEBİYATINDA TOLSTOY VE DOSTOYEVSKİ (29 Eylül 2021 - Çarşamba)
Evrensel sanatçı yaşama veda etti (15 Eylül 2021 - Çarşamba)
ŞARLO´NUN AMERİKAN RÜYASI (08 Eylül 2021 - Çarşamba)
1 Eylül Zaferi İnsanlığın Kazanımıdır (01 Eylül 2021 - Çarşamba)
Kara gün (25 Ağustos 2021 - Çarşamba)
ATOM BOMBASI VE SOĞUK SAVAŞ (18 Ağustos 2021 - Çarşamba)
Sevgi yaşama güç katar (11 Ağustos 2021 - Çarşamba)
CUMHURİYET LOZAN´DA KAZANILDI (28 Temmuz 2021 - Çarşamba)
SİNEMANIN UNUTULMAZ FİLMLERİ (14 Temmuz 2021 - Çarşamba)
Tarih Boyunca Unutulmaz Aşk Mektupları (30 Haziran 2021 - Çarşamba)
1940 Türkiye´de 40 Bilim Adamı (16 Haziran 2021 - Çarşamba)
KLASİK TÜRK MÜZİĞİNİN GELİŞİMİ (09 Haziran 2021 - Çarşamba)
Akdeniz´de Bir Kraliçe (02 Haziran 2021 - Çarşamba)
İTALYAN SİNEMASININ KLASİK FİLMLERİ (26 Mayıs 2021 - Çarşamba)
DOKTOR FEYRUZ KARAALİ´Yİ KAYBETTİK (19 Mayıs 2021 - Çarşamba)
OKUNMAYAN YAZARLARA NOBEL ÖDÜLÜ (12 Mayıs 2021 - Çarşamba)
KENNEDY VE 1962 KÜBA KRİZİ (06 Mayıs 2021 - Perşembe)
KÖY ENSTİTÜLERİ AYDINLANMA DÖNEMİYDİ (29 Nisan 2021 - Perşembe)
EDEBİYAT TARİHİNDE UNUTULMAZ AŞKLAR (14 Nisan 2021 - Çarşamba)
KENTLER BÜYÜK KÖYLERE DÖNÜŞTÜ (31 Mart 2021 - Çarşamba)
KÜTÜPHANE YENİ BİR DÜNYADIR (24 Mart 2021 - Çarşamba)
TARİHİ OLAYLAR SARIKAMIŞ VE HİROŞİMA (17 Mart 2021 - Çarşamba)
VE SİNEMA (10 Mart 2021 - Çarşamba)
SANAT ÜZERİNE (24 Şubat 2021 - Çarşamba)
SEVMEK YAŞAM DEMEKTİR (17 Şubat 2021 - Çarşamba)
MUAMMER AKSOY ANAYASA UZMANIYDI (10 Şubat 2021 - Çarşamba)
TARİHLE KUŞANMIŞ ANTİK KENT KUDÜS (03 Şubat 2021 - Çarşamba)
TİMUR SELÇUK YAŞAMA VEDA ETTİ (27 Ocak 2021 - Çarşamba)
KALBİMİ VATANIMA GÖMÜN (20 Ocak 2021 - Çarşamba)
ÇAĞIN TEKNOLOJİK YAPISI (13 Ocak 2021 - Çarşamba)
BEYAZ PERDE DÜNYA İNSANIYLA BULUŞMADIR (23 Aralık 2020 - Çarşamba)
KIRILAN PLAKLARIN HİKAYESİ (16 Aralık 2020 - Çarşamba)
Keşifler dünyasına tarihsel bakış (09 Aralık 2020 - Çarşamba)
Masal şehri; İstanbul (25 Kasım 2020 - Çarşamba)
KÜLTÜR VE SANATIN İNSANA YANSIMASI (12 Kasım 2020 - Perşembe)
YÜZYILIN EN PAHALI KİTABI (04 Kasım 2020 - Çarşamba)
FUZULİ´DEN ŞEKSPİR´E MESAJ (28 Ekim 2020 - Çarşamba)
ONLARI UNUTMAK MÜMKÜN MÜ? (22 Ekim 2020 - Perşembe)
EBEDİ AŞK (14 Ekim 2020 - Çarşamba)
Kırsalı Batı´yla taşıyan aydın (07 Ekim 2020 - Çarşamba)
Evrensel Mısır sineması (11 Eylül 2020 - Cuma)
POLİTİK YAŞAMDA YOL AYRIMI (04 Eylül 2020 - Cuma)
MAHATMA GANDİ VE CHARLİE CAHPLİN (28 Ağustos 2020 - Cuma)
CHP´NİN 37.KURULTAY MESAJI (21 Ağustos 2020 - Cuma)
Hiroşima´nın 75.yılı anısına (14 Ağustos 2020 - Cuma)
SANAT DÜNYASINA BİR BAKIŞ (07 Ağustos 2020 - Cuma)
KURTULUŞ LOZAN´DA BELGELENDİ (24 Temmuz 2020 - Cuma)
Sinema tarihinin muhteşem kadını (16 Temmuz 2020 - Perşembe)
SİNEMA TARİHİNE BİR BAKIŞ (03 Nisan 2020 - Cuma)
ANTAKYA TARİHLE KUŞANMIŞ KENT (27 Mart 2020 - Cuma)
SPARTAKÜS YAŞAMA VEDA ETTİ (28 Şubat 2020 - Cuma)
TRENLERİN SESİ DUYULMAZ OLDU (07 Şubat 2020 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (24 Ocak 2020 - Cuma)
DERTLİ PINAR (06 Aralık 2019 - Cuma)
Şampanya İçilerek Kutlanan Ölüm (29 Kasım 2019 - Cuma)
Umutsuz adamdan uzak durun (22 Kasım 2019 - Cuma)
BAĞ BOZUMU (15 Kasım 2019 - Cuma)
TARİHSEL UNUTULMAZ MEKTUPLAR (01 Kasım 2019 - Cuma)
BABALAR VE OĞULLARI (20 Eylül 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDEN SEÇMELER (13 Eylül 2019 - Cuma)
TROYA DAĞLARI UYGARLIĞIN BEŞİĞİDİR (30 Ağustos 2019 - Cuma)
İlhan Selçuk´tan politik anılar (12 Temmuz 2019 - Cuma)
Romalı Brutus´ün yanılgısı (05 Temmuz 2019 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (06 Haziran 2019 - Perşembe)
BİR DOSTUN ARKASINDAN (31 Mayıs 2019 - Cuma)
İskenderun ve Kitaplı Yıllar (24 Mayıs 2019 - Cuma)
MISIRLI ESMA HAN´IN UMUTSUZ AŞKI (17 Mayıs 2019 - Cuma)
Don Kişot´lar öncüdür (10 Mayıs 2019 - Cuma)
KEŞİFLER DÜNYASI (05 Nisan 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDE BİR EFSANE (15 Mart 2019 - Cuma)
Ahım gibi ah var mı acep (01 Mart 2019 - Cuma)
Modası Geçmeyen Bir Yolculuk (22 Şubat 2019 - Cuma)
14 ŞUBAT´IN ANLAMI (15 Şubat 2019 - Cuma)
LATİN AMERİKA VE YAKIN TARİHİ (08 Şubat 2019 - Cuma)
BUĞDAY İHRAÇ EDEN ÜLKEYDİK (25 Ocak 2019 - Cuma)
UNUTULAN DOSTLUKLAR VE EDEBİYAT (18 Ocak 2019 - Cuma)
SÖZ UÇAR YAZI KALIR (11 Ocak 2019 - Cuma)
TARİHTEN BİR YAPRAK 1960´LI YILLAR (28 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAR KEMAL VE NOBEL ÖDÜLÜ (21 Aralık 2018 - Cuma)
Elveda Hindistan (14 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAM VE DOĞA KÜLTÜRÜ (09 Kasım 2018 - Cuma)
Dünya Edebiyatı ve Savaşlar (19 Ekim 2018 - Cuma)
ENGELS´İN EVİ (28 Eylül 2018 - Cuma)
Kağıt Fabrikası Olmayan Ülke (14 Eylül 2018 - Cuma)
Köyden Gelen Aydına Veda (31 Ağustos 2018 - Cuma)
BİR USTANIN ANILARI (17 Ağustos 2018 - Cuma)
Çöl Tilkisi´nin Son Günü (03 Ağustos 2018 - Cuma)
TARİHİ ROMA´DA BİR GEZİNTİ (13 Temmuz 2018 - Cuma)
BAŞARI UMUTTAN BESLENİR (06 Temmuz 2018 - Cuma)
BEYAZ PERDENİN UNUTULMAZLARI (29 Haziran 2018 - Cuma)
SANATLA KUŞANMIŞ LİDERLER (22 Haziran 2018 - Cuma)
"İşte Paşam İstanbul" (01 Haziran 2018 - Cuma)
ÖLÜMSÜZLERİN UNUTULMAYAN AŞKLARI (25 Mayıs 2018 - Cuma)
ARKADAŞ (18 Mayıs 2018 - Cuma)
KİTAPSIZ BİLENLER (11 Mayıs 2018 - Cuma)
ARTİST KARTPOSTALLARI (27 Nisan 2018 - Cuma)
TÜRK BASININDA HÜRRİYET GAZETESİ (13 Nisan 2018 - Cuma)
Edebiyat Ustası Victor Hugo (15 Mart 2018 - Perşembe)
Burjuva Kökenden Gelen Bir Aydın (01 Mart 2018 - Perşembe)
14 Şubat: Tarihsel Bir Gün (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Politika Uzlaşma Sanatıdır (08 Şubat 2018 - Perşembe)
Dünya Sinemasında Unutulmazlar (25 Ocak 2018 - Perşembe)
EDEBİYAT VE SANATIN NERESİNDEYİZ (11 Ocak 2018 - Perşembe)
Sevmek Yaşamak Demektir (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Unutulmaz Radyo Günleri (28 Aralık 2017 - Perşembe)
Gözlerden Kalplere Sesler (15 Aralık 2017 - Cuma)
EDEBİYAT TARİHİ AYDINLANMAKTIR (08 Aralık 2017 - Cuma)
SAVAŞLARDAN ÇIKARI OLANLAR (10 Kasım 2017 - Cuma)
Elveda Hindistan (27 Ekim 2017 - Cuma)
Elia Kazan ve Livaneli Dostluğu (20 Ekim 2017 - Cuma)
Halep Gezi Anıları (13 Ekim 2017 - Cuma)
Teknoloji ve bilimin zaferi (06 Ekim 2017 - Cuma)
O bir zamanlar kraliçeydi (22 Eylül 2017 - Cuma)
Türk Sinemasında Kayıplar (25 Ağustos 2017 - Cuma)
İdeal Öğretmen (18 Ağustos 2017 - Cuma)
Bir Zamanlar Antakya (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (28 Temmuz 2017 - Cuma)
TARiHLE SÖYLEŞİLER (14 Temmuz 2017 - Cuma)
Treni Yürüten Önder (07 Temmuz 2017 - Cuma)
İhanete giden yol (30 Haziran 2017 - Cuma)
CHP Kendini Ortaya Koydu (23 Haziran 2017 - Cuma)
Senede Bir Gün (16 Haziran 2017 - Cuma)
Batı Dünyasında Son Gelişmeler (09 Haziran 2017 - Cuma)
Sevgisiz hayat bitkiseldir (02 Haziran 2017 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (26 Mayıs 2017 - Cuma)
Beyazperdenin Unutulmazları (18 Mayıs 2017 - Perşembe)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi