KENNEDY VE 1962 KÜBA KRİZİ
Sadullah ÇAĞLAR
Tarih: 6.5.2021 08:36:22
Sadullah ÇAĞLAR

Bilim insanları; Barış yapmasını bilmeyenler, savaşmasınlar der. Barışın bedeli ise bazen ağırdır, insan canı ile öder, önemli olan bunu ödemeyi göze almaktır. Siyasal tarihe baktığımız zaman liderin yeni politikalar üretmesi ve gerektiğinde uzlaşmacı olması önemlidir.

Yıl 1962, Soğuk Savaş ABD ve Sovyetler arasında olanca şiddeti ile devam etmekte, ABD Nato üsleri ile Sovyetleri kuşatmaktadır. Bu üslerin en büyüklerinden biri Adana´da bulunan İncirlik üssü idi. Bu üs kanalı ile Sovyetleri sürekli denetlerken bir yandan üste sayıları 90 kadar olduğu söylenen atom bombası bulunmaktadır. Süreç içinde ABD İncirlik Üssüne Sovyetleri havadan vuracak füze rampaları kurar.

Sovyetler ise ABD´nin bu tehdidine karşılık olarak müttefiki Küba´da bulunan üslerine füze rampaları kurma kararı alır. Sovyet gemileri füze rampalarını Küba´ya taşırken, ABD gemileri ve savaş uçakları ile Sovyet gemilerini ablukaya alır.

Konu Başkan Kennedy´ye intikal ettiğinde, Kennedy danışmanı Adlai Stevenson ile görüşür. Peki kimdir bu danışman Stevenson? Stevenson 1961 yılında Kennedy tarafından ABD´nin BM Büyükelçisi olarak atanmıştır. Stevenson geçmişte 1943 yılında yapılan 2.Kahire Konferansında ABD´yi temsilen görev yapmıştı. Kahire Konferansı Türkiye´yi 2.Dünya Savaşına katılmaya ikna etmek için toplanmıştı. Konferansa ABD Başkanı Roosevelt, İngiltere Başbakanı Churchill ve Türkiye Cumhurbaşkanı İnönü Katılmıştı. Ancak katılımcılar İnönü´yü savaşa katılmaya ikna edemezler. Bu vesile ile Stevenson İnönü´yü ve onun diplomasideki başarısını görmüş olur. 

Stevenson 1956 yılında Demokrat Parti´nin adayı olarak Cumhuriyetçi Başkan adayı Eisenhower´a karşı başkanlık seçiminde yarışmış ancak seçimi kaybetmiştir.

Stevenson 1959 yılında Dünya gazetesinde yazan Falih Rıfkı Atay´a verdiği demeçte İsmet Paşa İlgili düşüncelerini Şöyle açıklar; Elimde imkan olsa İsmet Paşa´nın diplomasideki başarılarını üniversitelerde ders olarak okutmak isterdim.

Evet Başkan Kennedy´nin Danışmanı Stevenson diplomaside ve siyasette oldukça tecrübeli ve birikimli idi. Başkan Kennedy öncelikle Küba açıklarında Sovyet gemilerinin kuşatılması ile ilgili bilgileri detaylı olarak Danışmanı Stevenson´a anlatır ve düşüncesini sorar.

Bunun üzerine Stevenson; Sayın Başkan olay son derece tehlikeli bir mecraya doğru gidiyor ki bu bir nükleer savaşa da dönüşebilir. Bunun için Sovyetlerle tüm görüşmeleri bizzat siz yapın. Olayı askeri alandan çıkarıp siyasi ve diplomasi alanına çekersek büyük bir savaş çıkmadan bu sorunu çözeriz.

Başkan Kennedy danışmanın düşüncelerini öğrendikten sonra Beyaz Saray´da geniş kapsamlı bir toplantı düzenler. Toplantıda ABD Genelkurmay Başkanı söz alır ve; ABD keşif uçaklarının Küba´ya nükleer başlık ve füze taşıyan Sovyet gemileri tespit ettiğini, bunun üzerine Sovyet gemilerini havadan ve denizden kuşatmaya aldıklarını ayrıca Küba´ya asker çıkarmak için Florida´ya yığınak yaptıklarını söyler.

Bunun üzerine Kennedy Sovyet lider Kruşçev´e bir mesaj gönderir; Küba´ya kurulmak üzere Füze taşıyan gemiler derhal geri dönmezse bu gemilere ateş açılacaktır.

Sovyet lider Kruşçev; Eğer gemilerimize ateş açılacak olursa, kendimizi savunuruz ve Türkiye´de bulunan ABD üslerine karşı saldırı düzenleriz. Fakat böyle bir savaşın insanlığı nükleer bir felakete sürükleyeceğini bildiğimizden biz uzlaşmadan ve anlaşmadan yanayız.

Fakat ABD Genelkurmay Başkanı savaştan yanadır ve Kennedy´ye şöyle der; Sayın Başkan ordumuz şu an alarmda bekliyor, neden bir an evvel harekete geçmiyoruz?

Bunun üzerine Kennedy; Ben 3.Dünya Savaşını başlatan Başkan olarak tarihe geçmek istemiyorum. Siz Ukrayna´da Sovyetlerin ne kadar nükleer silah depoladıklarını biliyor musunuz, bizdekinden üç kat fazla. Biz onlara saldırırsak onlarda bizi seyredecek, öylemi?

Ve Başkan Kennedy devam eder; Şu andan itibaren benim haberim olmadan ABD´ye ait hiçbir uçak havalanmayacak. Hiçbir şekilde askeri bir hareket yapmayacağız zira ben savaştan değil uzlaşmadan yanayım.

Kennedy tüm yetkileri eline alarak Pentagon´u devre dışı bırakır. Kruşçev´de, Kennedy´nin silah tekelleri tarafından kuşatıldığını anlar ve bir yetkili göndererek uzlaşmadan yana olduklarını söyler. Bunun için şarları ise Türkiye´deki ABD üslerinde bulunan füze rampalarının sökülmesi halinde Kendilerinin de Küba´da bulunan füze rampalarını tasfiye edeceğini bildirir.

Kennedy Sovyet önerisine sıcak bakar ve savaşı önlemek için kardeşi Adalet Bakanı Robert Kennedy´yi Sovyetlere gönderir. Sonuçta anlaşmaya varılır yalnız Başkan Kennedy anlaşmanın gizli kalmasını ister. Anlaşmaya göre Türkiye´deki füze rampaları 6 ay içinde sökülecektir.

Böylece kapıya kadar gelen nükleer bir savaş Başkan Kennedy´nin olağanüstü çabası ve Kruşçev´in sezgilerine dayanarak barışçı bir yol izlemesi ile son anda önlenmiş oldu.

Anlaşma dünya gündemine geldiğinde konu İncirlik üssü sebebi ile Türkiye´yi de ilgilendirdiği için İsmet Paşa basına bir açıklama yapar; Bir ABD Sovyet çatışması insanlık adına büyük bir facia olurdu. Bizim açımızdan baktığımızda olayın sulh içinde çözülmesi son derece iyi olmuştur.

Yazımın başında belirttiğim gibi barışı savunmanın bedeli ağırdır. Başkan Kennedy barıştan yana tavır almanın bedelini yaşamı ile ödedi. Kapital sistemin içinden gelerek insanlığı sevmek, bu düzene karşı çıkmaktır. Dava adamları bunun bedelini tarih boyunca hep ödediler.

Başkan Kennedy´nin ölümünden sonra Kruşçev, Başkan´ın eşi Jaklin Kennedy´ye bir taziye mesajı yollar; Eşiniz Sayın Kennedy´nin ölümü bizleri son derece üzmüştür. Onun barışa yönelik çabaları anılarımızda yaşayacak. Size en derin saygılarımı sunar acılarınızı yürekten paylaşırım.

jaklin Kennedy´nin Kruşçev´e cevaben mesajında ise; Sayın Kruşçev, eşimin vefatı nedeniyle göndermiş olduğunuz duygu dolu mesaj beni derinden etkiledi. Sistemlerimiz farklı olmasına rağmen eşimle bir arada yaptığınız barışa yönelik katkıda siz de önemli rol oynadınız ve bu hizmetiniz tarihte gerekli yerini aldı. Sizi en içten duygularımla selamlıyorum. 

Anahtar Kelimeler: KENNEDY, 1962, KÜBA, KRİZİ
Yazarın Diğer Yazıları
TARİHSEL DÖNEMİN UNUTULMAZ MEKTUPLARI (18 Mayıs 2022 - Çarşamba)
BATININ ÖDÜLLÜ KAHRAMANLARI (11 Mayıs 2022 - Çarşamba)
KÖYDEN KENTE GÖÇ (28 Nisan 2022 - Perşembe)
KÜTÜPHANELER İNSANI BİLİME TAŞIR (13 Nisan 2022 - Çarşamba)
SİNEMA TARİHİNDEN UNUTULMAZ FİLMLER (06 Nisan 2022 - Çarşamba)
BATI DÜNYASINDA SON AYDINLAR (30 Mart 2022 - Çarşamba)
POLİTİKA VE UZLAŞMA SANATI (24 Mart 2022 - Perşembe)
Yakın tarihimizde sanat ve edebiyat (17 Mart 2022 - Perşembe)
KÖRLEŞME SONRASI (09 Mart 2022 - Çarşamba)
HALKEVLERİNİ UNUTMAK MÜMKÜN MÜ (03 Mart 2022 - Perşembe)
SEVDA ŞARKILARINDA HEP SEN VARDIN (24 Şubat 2022 - Perşembe)
DÜNYA GENELİNDE UKRAYNA OLAYI (17 Şubat 2022 - Perşembe)
SEVGİ VE SONSUZLUK (10 Şubat 2022 - Perşembe)
ELVEDA ESKİ KENTLER (02 Şubat 2022 - Çarşamba)
TARİHTE YAŞANMIŞ BÜYÜK AŞKLAR (27 Ocak 2022 - Perşembe)
BATI DÜNYASINDA İKİ TÜRK AYDINI (19 Ocak 2022 - Çarşamba)
SİNEMA TARİHİNDE TARTIŞMALI FİLMLER (12 Ocak 2022 - Çarşamba)
AYDINLANMA EĞİTİMDEN KAYNAKLANIR (23 Aralık 2021 - Perşembe)
İNSAN HAKLARI YAŞAMA HAKKIDIR (16 Aralık 2021 - Perşembe)
BEYAZ PERDE´NİN EĞİTİME KATKISI (08 Aralık 2021 - Çarşamba)
ADANA HİLTON´DA BİR PANEL (01 Aralık 2021 - Çarşamba)
Politik yaşamda genel kültür (18 Kasım 2021 - Perşembe)
Politik Yaşamda Bilim (03 Kasım 2021 - Çarşamba)
YAPRAK DÖKÜMÜ MEVSİMİ GELDİ (27 Ekim 2021 - Çarşamba)
BENDEN SELAM OLSUN ANADOLUYA (21 Ekim 2021 - Perşembe)
Tarihle Söyleyişler (13 Ekim 2021 - Çarşamba)
DÜNYA EDEBİYATINDA TOLSTOY VE DOSTOYEVSKİ (29 Eylül 2021 - Çarşamba)
Felsefe Kültürün Neresinde? (23 Eylül 2021 - Perşembe)
Evrensel sanatçı yaşama veda etti (15 Eylül 2021 - Çarşamba)
ŞARLO´NUN AMERİKAN RÜYASI (08 Eylül 2021 - Çarşamba)
1 Eylül Zaferi İnsanlığın Kazanımıdır (01 Eylül 2021 - Çarşamba)
Kara gün (25 Ağustos 2021 - Çarşamba)
ATOM BOMBASI VE SOĞUK SAVAŞ (18 Ağustos 2021 - Çarşamba)
Sevgi yaşama güç katar (11 Ağustos 2021 - Çarşamba)
CUMHURİYET LOZAN´DA KAZANILDI (28 Temmuz 2021 - Çarşamba)
SİNEMANIN UNUTULMAZ FİLMLERİ (14 Temmuz 2021 - Çarşamba)
Tarih Boyunca Unutulmaz Aşk Mektupları (30 Haziran 2021 - Çarşamba)
1940 Türkiye´de 40 Bilim Adamı (16 Haziran 2021 - Çarşamba)
KLASİK TÜRK MÜZİĞİNİN GELİŞİMİ (09 Haziran 2021 - Çarşamba)
Akdeniz´de Bir Kraliçe (02 Haziran 2021 - Çarşamba)
İTALYAN SİNEMASININ KLASİK FİLMLERİ (26 Mayıs 2021 - Çarşamba)
DOKTOR FEYRUZ KARAALİ´Yİ KAYBETTİK (19 Mayıs 2021 - Çarşamba)
OKUNMAYAN YAZARLARA NOBEL ÖDÜLÜ (12 Mayıs 2021 - Çarşamba)
KÖY ENSTİTÜLERİ AYDINLANMA DÖNEMİYDİ (29 Nisan 2021 - Perşembe)
EDEBİYAT TARİHİNDE UNUTULMAZ AŞKLAR (14 Nisan 2021 - Çarşamba)
KENTLER BÜYÜK KÖYLERE DÖNÜŞTÜ (31 Mart 2021 - Çarşamba)
KÜTÜPHANE YENİ BİR DÜNYADIR (24 Mart 2021 - Çarşamba)
TARİHİ OLAYLAR SARIKAMIŞ VE HİROŞİMA (17 Mart 2021 - Çarşamba)
VE SİNEMA (10 Mart 2021 - Çarşamba)
SANAT ÜZERİNE (24 Şubat 2021 - Çarşamba)
SEVMEK YAŞAM DEMEKTİR (17 Şubat 2021 - Çarşamba)
MUAMMER AKSOY ANAYASA UZMANIYDI (10 Şubat 2021 - Çarşamba)
TARİHLE KUŞANMIŞ ANTİK KENT KUDÜS (03 Şubat 2021 - Çarşamba)
TİMUR SELÇUK YAŞAMA VEDA ETTİ (27 Ocak 2021 - Çarşamba)
KALBİMİ VATANIMA GÖMÜN (20 Ocak 2021 - Çarşamba)
ÇAĞIN TEKNOLOJİK YAPISI (13 Ocak 2021 - Çarşamba)
BEYAZ PERDE DÜNYA İNSANIYLA BULUŞMADIR (23 Aralık 2020 - Çarşamba)
KIRILAN PLAKLARIN HİKAYESİ (16 Aralık 2020 - Çarşamba)
Keşifler dünyasına tarihsel bakış (09 Aralık 2020 - Çarşamba)
Masal şehri; İstanbul (25 Kasım 2020 - Çarşamba)
KÜLTÜR VE SANATIN İNSANA YANSIMASI (12 Kasım 2020 - Perşembe)
YÜZYILIN EN PAHALI KİTABI (04 Kasım 2020 - Çarşamba)
FUZULİ´DEN ŞEKSPİR´E MESAJ (28 Ekim 2020 - Çarşamba)
ONLARI UNUTMAK MÜMKÜN MÜ? (22 Ekim 2020 - Perşembe)
EBEDİ AŞK (14 Ekim 2020 - Çarşamba)
Kırsalı Batı´yla taşıyan aydın (07 Ekim 2020 - Çarşamba)
Evrensel Mısır sineması (11 Eylül 2020 - Cuma)
POLİTİK YAŞAMDA YOL AYRIMI (04 Eylül 2020 - Cuma)
MAHATMA GANDİ VE CHARLİE CAHPLİN (28 Ağustos 2020 - Cuma)
CHP´NİN 37.KURULTAY MESAJI (21 Ağustos 2020 - Cuma)
Hiroşima´nın 75.yılı anısına (14 Ağustos 2020 - Cuma)
SANAT DÜNYASINA BİR BAKIŞ (07 Ağustos 2020 - Cuma)
KURTULUŞ LOZAN´DA BELGELENDİ (24 Temmuz 2020 - Cuma)
Sinema tarihinin muhteşem kadını (16 Temmuz 2020 - Perşembe)
SİNEMA TARİHİNE BİR BAKIŞ (03 Nisan 2020 - Cuma)
ANTAKYA TARİHLE KUŞANMIŞ KENT (27 Mart 2020 - Cuma)
SPARTAKÜS YAŞAMA VEDA ETTİ (28 Şubat 2020 - Cuma)
TRENLERİN SESİ DUYULMAZ OLDU (07 Şubat 2020 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (24 Ocak 2020 - Cuma)
DERTLİ PINAR (06 Aralık 2019 - Cuma)
Şampanya İçilerek Kutlanan Ölüm (29 Kasım 2019 - Cuma)
Umutsuz adamdan uzak durun (22 Kasım 2019 - Cuma)
BAĞ BOZUMU (15 Kasım 2019 - Cuma)
TARİHSEL UNUTULMAZ MEKTUPLAR (01 Kasım 2019 - Cuma)
BABALAR VE OĞULLARI (20 Eylül 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDEN SEÇMELER (13 Eylül 2019 - Cuma)
TROYA DAĞLARI UYGARLIĞIN BEŞİĞİDİR (30 Ağustos 2019 - Cuma)
İlhan Selçuk´tan politik anılar (12 Temmuz 2019 - Cuma)
Romalı Brutus´ün yanılgısı (05 Temmuz 2019 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (06 Haziran 2019 - Perşembe)
BİR DOSTUN ARKASINDAN (31 Mayıs 2019 - Cuma)
İskenderun ve Kitaplı Yıllar (24 Mayıs 2019 - Cuma)
MISIRLI ESMA HAN´IN UMUTSUZ AŞKI (17 Mayıs 2019 - Cuma)
Don Kişot´lar öncüdür (10 Mayıs 2019 - Cuma)
KEŞİFLER DÜNYASI (05 Nisan 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDE BİR EFSANE (15 Mart 2019 - Cuma)
Ahım gibi ah var mı acep (01 Mart 2019 - Cuma)
Modası Geçmeyen Bir Yolculuk (22 Şubat 2019 - Cuma)
14 ŞUBAT´IN ANLAMI (15 Şubat 2019 - Cuma)
LATİN AMERİKA VE YAKIN TARİHİ (08 Şubat 2019 - Cuma)
BUĞDAY İHRAÇ EDEN ÜLKEYDİK (25 Ocak 2019 - Cuma)
UNUTULAN DOSTLUKLAR VE EDEBİYAT (18 Ocak 2019 - Cuma)
SÖZ UÇAR YAZI KALIR (11 Ocak 2019 - Cuma)
TARİHTEN BİR YAPRAK 1960´LI YILLAR (28 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAR KEMAL VE NOBEL ÖDÜLÜ (21 Aralık 2018 - Cuma)
Elveda Hindistan (14 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAM VE DOĞA KÜLTÜRÜ (09 Kasım 2018 - Cuma)
Dünya Edebiyatı ve Savaşlar (19 Ekim 2018 - Cuma)
ENGELS´İN EVİ (28 Eylül 2018 - Cuma)
Kağıt Fabrikası Olmayan Ülke (14 Eylül 2018 - Cuma)
Köyden Gelen Aydına Veda (31 Ağustos 2018 - Cuma)
BİR USTANIN ANILARI (17 Ağustos 2018 - Cuma)
Çöl Tilkisi´nin Son Günü (03 Ağustos 2018 - Cuma)
TARİHİ ROMA´DA BİR GEZİNTİ (13 Temmuz 2018 - Cuma)
BAŞARI UMUTTAN BESLENİR (06 Temmuz 2018 - Cuma)
BEYAZ PERDENİN UNUTULMAZLARI (29 Haziran 2018 - Cuma)
SANATLA KUŞANMIŞ LİDERLER (22 Haziran 2018 - Cuma)
"İşte Paşam İstanbul" (01 Haziran 2018 - Cuma)
ÖLÜMSÜZLERİN UNUTULMAYAN AŞKLARI (25 Mayıs 2018 - Cuma)
ARKADAŞ (18 Mayıs 2018 - Cuma)
KİTAPSIZ BİLENLER (11 Mayıs 2018 - Cuma)
ARTİST KARTPOSTALLARI (27 Nisan 2018 - Cuma)
TÜRK BASININDA HÜRRİYET GAZETESİ (13 Nisan 2018 - Cuma)
Edebiyat Ustası Victor Hugo (15 Mart 2018 - Perşembe)
Burjuva Kökenden Gelen Bir Aydın (01 Mart 2018 - Perşembe)
14 Şubat: Tarihsel Bir Gün (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Politika Uzlaşma Sanatıdır (08 Şubat 2018 - Perşembe)
Dünya Sinemasında Unutulmazlar (25 Ocak 2018 - Perşembe)
EDEBİYAT VE SANATIN NERESİNDEYİZ (11 Ocak 2018 - Perşembe)
Sevmek Yaşamak Demektir (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Unutulmaz Radyo Günleri (28 Aralık 2017 - Perşembe)
Gözlerden Kalplere Sesler (15 Aralık 2017 - Cuma)
EDEBİYAT TARİHİ AYDINLANMAKTIR (08 Aralık 2017 - Cuma)
SAVAŞLARDAN ÇIKARI OLANLAR (10 Kasım 2017 - Cuma)
Elveda Hindistan (27 Ekim 2017 - Cuma)
Elia Kazan ve Livaneli Dostluğu (20 Ekim 2017 - Cuma)
Halep Gezi Anıları (13 Ekim 2017 - Cuma)
Teknoloji ve bilimin zaferi (06 Ekim 2017 - Cuma)
O bir zamanlar kraliçeydi (22 Eylül 2017 - Cuma)
Türk Sinemasında Kayıplar (25 Ağustos 2017 - Cuma)
İdeal Öğretmen (18 Ağustos 2017 - Cuma)
Bir Zamanlar Antakya (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (28 Temmuz 2017 - Cuma)
TARiHLE SÖYLEŞİLER (14 Temmuz 2017 - Cuma)
Treni Yürüten Önder (07 Temmuz 2017 - Cuma)
İhanete giden yol (30 Haziran 2017 - Cuma)
CHP Kendini Ortaya Koydu (23 Haziran 2017 - Cuma)
Senede Bir Gün (16 Haziran 2017 - Cuma)
Batı Dünyasında Son Gelişmeler (09 Haziran 2017 - Cuma)
Sevgisiz hayat bitkiseldir (02 Haziran 2017 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (26 Mayıs 2017 - Cuma)
Beyazperdenin Unutulmazları (18 Mayıs 2017 - Perşembe)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi