KLASİK TÜRK MÜZİĞİNİN GELİŞİMİ
Sadullah ÇAĞLAR
Tarih: 9.6.2021 16:16:59
Sadullah ÇAĞLAR

 

Müzik, insan duygularını dışa vuran sesleniştir ve sevginin dilidir. Yaşadığı çağın en büyük bestekarı Beethoven, 9.senfonisini bestelediğinde kulakları duymuyordu. Ama en büyük eserini hisleriyle ortaya koydu.

İnsanlığın gelişmesiyle birlikte müzik de değişime uğramış ve gelişimine devam etmiştir. 1789 Fransız Devrimiyle birlikte başlayan değişim müzikte de karşılığını bulmuş ve Mozart, Chopin ve Vivaldi gibi müzik dehalarını ortaya çıkarmıştır.

Genelde Paris´te yaygınlaşan opera ile gelişen yeni müzik türü yaşanan konulara sahnede canlılık verdi. Mısır´da yaşanan Aida efsanesi ve Shakespeare´in eserleri operayı ve dolayısı ile çok sesli müziği etkiledi ve 18.yy´dan itibaren 20.yy´a kadar çok sesli müziğin yükseliş dönemi sürdü.

Süreç içinde Amerika´da caz müziği ezilen zenci kölelerin acılarından doğdu. Caz müziği aslında çarklı gemilerin gezdiği Mississippi nehrinin kıyılarındaki pamuk tarlalarında sabahın erken saatlerinden, gecenin karanlığına kadar çalışmak zorunda kalan zencilerin acı dolu haykırışlarıdır.

Peki Batı dünyasında müzik bu merhaleleri yaşarken Doğuda durum nedir?

Osmanlı döneminde genelde saray müziği hakimdi. Müziğe değer veriliyordu. Güzel kadınların yaşadığı sarayda onlara yönelik besteler yapılırdı. Sanatsever ve yenilikçi Padişah olan 3.Selim´in şarkı güfteleri ve besteleri vardı. Saraya yakın olan bestekar Sadullah Ağa´nın eserleri oldukça ilgi görüyordu.

Osmanlı döneminden günümüze kadar önemli bestekarlar eserleri ile günümüzde hala yaşamaya devam ediyorlar. Örneğin Hafız Post´un Gelse O Şuh Meclise, ya da Hacı Arif Bey´in Olmaz ilaç Sine-i Sat Pareme eserleri, Müzeyyen Senar´ın o hüzünlü sesinden plağa kaydedilerek günümüzde yaşıyor. Müzeyyen Senar´ın sesi soprano Maria Callas´ın sesini aşan bir duygu selidir.

1930-50 yıllarında Türkiye´de gerçekleşen dil devrimiyle birlikte Klasik Türk Müziği büyük bir gelişme içine girdi. Bu süreçte Klasik Türk Müziği yeni bestekarlar kazandı. Bunların içinde Sadettin Kaynak, Selahattin Pınar, Şerif İçli ve Şükrü Tunar ilk aklımıza gelenler. Sadettin Kaynak kendini oldukça geliştirdi. Müzik eğitimini medreselerde alan Kaynak, çağdaş müzik akımını kendine rehber edindi. Sonraları Mısır´a giden Kaynak müzik çalışmalarına bir süre orda devam etti. Yurda döndükten sonra, Cumhuriyet´in dilde arınma akımını kendine görev sayan Sadettin Kaynak bu yolda çok kıymetli eserler verdi

Doğu müziği ile Türk müziğini sentezleyen Kaynak, 1940-50 döneminde pek çok Mısır filmine besteler yaptı. Örneğin Leyla ile Mecnun filminin unutulmaz şarkısı Leyla Bir Özge Candır, Sadettin Kaynak tarafından yazılmış ve bestelenmiştir.

İstanbul´da bir gün Sadettin Kaynak´ın da bulunduğu bir kokteylde Müzeyyen Senar´dan bir şarkı söylemesi istenir. Senar da “Müziği Kaynak yönetirse okurum” der. Büyük usta Kaynak; “Eserlerime hayat veren sese eşlik etmek benim için onurdur”. Bu büyük bestekarın son eseri olan ‘Bir rüzgardır gelir geçer sanmıştım, Meğer başımda esen kasırgaymış sevgilim´ adlı eseri hala hafızalarımızda.

Acaba insan duygularını bu kadar içten işleyen bir aşk hüznünü hangi sanatçı söze dökebilir? Bilim insanları; ‘Sevmek inanmaktır´ der. Bazen insan kalbine yenik düşer, doğulu insanlar batıya göre daha duygu doludur. Neden derseniz; sanayileşme batı toplumunu duygusallıktan kopardı.

Orada büyük aşklar dönemi kapandı. Amerika´da artık Bing Crosby, Not King Cole ve Frank Sinatra gibi altın sesli romantik sanatçılar yoktur. Bu büyük sanatçıları, büyük aşkların yaşandığı dönem yaratmıştı.

1930-50 yıllarının Klasik Türk Müziğinde unutulmaz sesi Münir Nurettin Selçuk´tur. 1950 yılına geldiğimizde bu büyük ses unutulmaya başlandı. Bir opera sanatçısı kadar geniş sese ve nefese sahip üstad Münir Nurettin Selçuk, doğu müziği ile batı müziğini birleştirerek sentezledi, tıpkı Mısırlı sanatçı Muhammed Abdülvahap gibi. Ayrıca ilk defa smokin giyen ve ayakta şarkı okumaya başlayan Münir Nurettin Selçuk´tur.

Münir Nurettin eserlerinin bir kısmını piyano eşliğinde okuyarak TSM´ye farklı bir yorum getirmiştir. Unutulmaz besteleri arasında ‘Bir tatlı huzur almaya geldim Kalamış´tan´, ayrıca Yahya Kemal´in ‘Dönülmez akşamın ufkundayız´ gibi çok sevilen şarkı sözlerini besteledi.

Bu büyük sanatçı son derece kişilik sahibi idi. Şöhret olduğu yıllarda Mısır´da ve pek çok ülkede konserler verdi. Klasik filmlerde oynadı, özellikle Türkiye güzeli Feriha Teyfik´le oynadığı film büyük ilgi çekti. Ayrıca senaryosunu Nazım Hikmet´in yazdığı müzikal Kahveci Güzeli ve Üçüncü Selim´in Gözdesi gibi filmlerde oynadı.

Müzik eleştirmenleri onun için ‘ancak bir opera sanatçısında olabilecek sese sahip´ derler.

1952 yılında yeni bir ses olan Zeki Müren radyoda her Cumartesi saat 20.00 ‘de şarkılar okuyor. Dede Efendi´nin, İtri´nin, 3.Selim´in bestelerini arşivden çıkarıp yeniden hayat veriyor. Güzel Türkçesi ile ve duygu dolu sesiyle bu ölümsüz besteleri okuyan sanatçı istikbal vaat ediyordu.

Ancak süreç içinde toplumda başlayan arabesk yozlaşma ile birlikte Zeki Müren kendi kişiliğini ön plana çıkartma hatası yaptı ve sanatı bir yana bıraktı. Böyle olunca karşımıza bir gün modacı olarak, bir gün sinema ve tiyatro sanatçısı olarak çıkıyordu. Sonuçta sanatını unutarak yaşarken kayboldu ve unutuldu.

Oysa Zeki Müren, Klasik Türk Müziğine yeni bir ekol getirdi. Kırık Plak adlı kendi bestesi olan hüzünlü nağmeler adeta bir senfoni kadar mükemmeldir.

1950´li yıllara damgasını vuran bir diğer sanatçı tangolar okuyan Şecaattin Tanyerli´dir. Onun mükemmel sesiyle söylediği ‘Sevdim bir genç kadını´ ve ‘Sana nerden gönül verdim´ gibi eserleri insan yaşamına sevgi katardı.

Müzik evrenseldir, tüm dünya müziği sonuçta ölümsüz aşkları anlatır. Mesela büyük tenor Pavarotti, tüm insanlığın ortak sanatçısıdır. Mısırlı sanatçı Muhammed Abdülvahap yaptığı Nil´in Kraliçesi Kleopatra bestesi ile doğu kültürünü evrimleştirdi.

İnsanoğlu dünya müziğini hedeflediği zaman kendi öz kültürünü yansıtan müziği öne koymalıdır.

Yazarın Diğer Yazıları
TARİHSEL DÖNEMİN UNUTULMAZ MEKTUPLARI (18 Mayıs 2022 - Çarşamba)
BATININ ÖDÜLLÜ KAHRAMANLARI (11 Mayıs 2022 - Çarşamba)
KÖYDEN KENTE GÖÇ (28 Nisan 2022 - Perşembe)
KÜTÜPHANELER İNSANI BİLİME TAŞIR (13 Nisan 2022 - Çarşamba)
SİNEMA TARİHİNDEN UNUTULMAZ FİLMLER (06 Nisan 2022 - Çarşamba)
BATI DÜNYASINDA SON AYDINLAR (30 Mart 2022 - Çarşamba)
POLİTİKA VE UZLAŞMA SANATI (24 Mart 2022 - Perşembe)
Yakın tarihimizde sanat ve edebiyat (17 Mart 2022 - Perşembe)
KÖRLEŞME SONRASI (09 Mart 2022 - Çarşamba)
HALKEVLERİNİ UNUTMAK MÜMKÜN MÜ (03 Mart 2022 - Perşembe)
SEVDA ŞARKILARINDA HEP SEN VARDIN (24 Şubat 2022 - Perşembe)
DÜNYA GENELİNDE UKRAYNA OLAYI (17 Şubat 2022 - Perşembe)
SEVGİ VE SONSUZLUK (10 Şubat 2022 - Perşembe)
ELVEDA ESKİ KENTLER (02 Şubat 2022 - Çarşamba)
TARİHTE YAŞANMIŞ BÜYÜK AŞKLAR (27 Ocak 2022 - Perşembe)
BATI DÜNYASINDA İKİ TÜRK AYDINI (19 Ocak 2022 - Çarşamba)
SİNEMA TARİHİNDE TARTIŞMALI FİLMLER (12 Ocak 2022 - Çarşamba)
AYDINLANMA EĞİTİMDEN KAYNAKLANIR (23 Aralık 2021 - Perşembe)
İNSAN HAKLARI YAŞAMA HAKKIDIR (16 Aralık 2021 - Perşembe)
BEYAZ PERDE´NİN EĞİTİME KATKISI (08 Aralık 2021 - Çarşamba)
ADANA HİLTON´DA BİR PANEL (01 Aralık 2021 - Çarşamba)
Politik yaşamda genel kültür (18 Kasım 2021 - Perşembe)
Politik Yaşamda Bilim (03 Kasım 2021 - Çarşamba)
YAPRAK DÖKÜMÜ MEVSİMİ GELDİ (27 Ekim 2021 - Çarşamba)
BENDEN SELAM OLSUN ANADOLUYA (21 Ekim 2021 - Perşembe)
Tarihle Söyleyişler (13 Ekim 2021 - Çarşamba)
DÜNYA EDEBİYATINDA TOLSTOY VE DOSTOYEVSKİ (29 Eylül 2021 - Çarşamba)
Felsefe Kültürün Neresinde? (23 Eylül 2021 - Perşembe)
Evrensel sanatçı yaşama veda etti (15 Eylül 2021 - Çarşamba)
ŞARLO´NUN AMERİKAN RÜYASI (08 Eylül 2021 - Çarşamba)
1 Eylül Zaferi İnsanlığın Kazanımıdır (01 Eylül 2021 - Çarşamba)
Kara gün (25 Ağustos 2021 - Çarşamba)
ATOM BOMBASI VE SOĞUK SAVAŞ (18 Ağustos 2021 - Çarşamba)
Sevgi yaşama güç katar (11 Ağustos 2021 - Çarşamba)
CUMHURİYET LOZAN´DA KAZANILDI (28 Temmuz 2021 - Çarşamba)
SİNEMANIN UNUTULMAZ FİLMLERİ (14 Temmuz 2021 - Çarşamba)
Tarih Boyunca Unutulmaz Aşk Mektupları (30 Haziran 2021 - Çarşamba)
1940 Türkiye´de 40 Bilim Adamı (16 Haziran 2021 - Çarşamba)
Akdeniz´de Bir Kraliçe (02 Haziran 2021 - Çarşamba)
İTALYAN SİNEMASININ KLASİK FİLMLERİ (26 Mayıs 2021 - Çarşamba)
DOKTOR FEYRUZ KARAALİ´Yİ KAYBETTİK (19 Mayıs 2021 - Çarşamba)
OKUNMAYAN YAZARLARA NOBEL ÖDÜLÜ (12 Mayıs 2021 - Çarşamba)
KENNEDY VE 1962 KÜBA KRİZİ (06 Mayıs 2021 - Perşembe)
KÖY ENSTİTÜLERİ AYDINLANMA DÖNEMİYDİ (29 Nisan 2021 - Perşembe)
EDEBİYAT TARİHİNDE UNUTULMAZ AŞKLAR (14 Nisan 2021 - Çarşamba)
KENTLER BÜYÜK KÖYLERE DÖNÜŞTÜ (31 Mart 2021 - Çarşamba)
KÜTÜPHANE YENİ BİR DÜNYADIR (24 Mart 2021 - Çarşamba)
TARİHİ OLAYLAR SARIKAMIŞ VE HİROŞİMA (17 Mart 2021 - Çarşamba)
VE SİNEMA (10 Mart 2021 - Çarşamba)
SANAT ÜZERİNE (24 Şubat 2021 - Çarşamba)
SEVMEK YAŞAM DEMEKTİR (17 Şubat 2021 - Çarşamba)
MUAMMER AKSOY ANAYASA UZMANIYDI (10 Şubat 2021 - Çarşamba)
TARİHLE KUŞANMIŞ ANTİK KENT KUDÜS (03 Şubat 2021 - Çarşamba)
TİMUR SELÇUK YAŞAMA VEDA ETTİ (27 Ocak 2021 - Çarşamba)
KALBİMİ VATANIMA GÖMÜN (20 Ocak 2021 - Çarşamba)
ÇAĞIN TEKNOLOJİK YAPISI (13 Ocak 2021 - Çarşamba)
BEYAZ PERDE DÜNYA İNSANIYLA BULUŞMADIR (23 Aralık 2020 - Çarşamba)
KIRILAN PLAKLARIN HİKAYESİ (16 Aralık 2020 - Çarşamba)
Keşifler dünyasına tarihsel bakış (09 Aralık 2020 - Çarşamba)
Masal şehri; İstanbul (25 Kasım 2020 - Çarşamba)
KÜLTÜR VE SANATIN İNSANA YANSIMASI (12 Kasım 2020 - Perşembe)
YÜZYILIN EN PAHALI KİTABI (04 Kasım 2020 - Çarşamba)
FUZULİ´DEN ŞEKSPİR´E MESAJ (28 Ekim 2020 - Çarşamba)
ONLARI UNUTMAK MÜMKÜN MÜ? (22 Ekim 2020 - Perşembe)
EBEDİ AŞK (14 Ekim 2020 - Çarşamba)
Kırsalı Batı´yla taşıyan aydın (07 Ekim 2020 - Çarşamba)
Evrensel Mısır sineması (11 Eylül 2020 - Cuma)
POLİTİK YAŞAMDA YOL AYRIMI (04 Eylül 2020 - Cuma)
MAHATMA GANDİ VE CHARLİE CAHPLİN (28 Ağustos 2020 - Cuma)
CHP´NİN 37.KURULTAY MESAJI (21 Ağustos 2020 - Cuma)
Hiroşima´nın 75.yılı anısına (14 Ağustos 2020 - Cuma)
SANAT DÜNYASINA BİR BAKIŞ (07 Ağustos 2020 - Cuma)
KURTULUŞ LOZAN´DA BELGELENDİ (24 Temmuz 2020 - Cuma)
Sinema tarihinin muhteşem kadını (16 Temmuz 2020 - Perşembe)
SİNEMA TARİHİNE BİR BAKIŞ (03 Nisan 2020 - Cuma)
ANTAKYA TARİHLE KUŞANMIŞ KENT (27 Mart 2020 - Cuma)
SPARTAKÜS YAŞAMA VEDA ETTİ (28 Şubat 2020 - Cuma)
TRENLERİN SESİ DUYULMAZ OLDU (07 Şubat 2020 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (24 Ocak 2020 - Cuma)
DERTLİ PINAR (06 Aralık 2019 - Cuma)
Şampanya İçilerek Kutlanan Ölüm (29 Kasım 2019 - Cuma)
Umutsuz adamdan uzak durun (22 Kasım 2019 - Cuma)
BAĞ BOZUMU (15 Kasım 2019 - Cuma)
TARİHSEL UNUTULMAZ MEKTUPLAR (01 Kasım 2019 - Cuma)
BABALAR VE OĞULLARI (20 Eylül 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDEN SEÇMELER (13 Eylül 2019 - Cuma)
TROYA DAĞLARI UYGARLIĞIN BEŞİĞİDİR (30 Ağustos 2019 - Cuma)
İlhan Selçuk´tan politik anılar (12 Temmuz 2019 - Cuma)
Romalı Brutus´ün yanılgısı (05 Temmuz 2019 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (06 Haziran 2019 - Perşembe)
BİR DOSTUN ARKASINDAN (31 Mayıs 2019 - Cuma)
İskenderun ve Kitaplı Yıllar (24 Mayıs 2019 - Cuma)
MISIRLI ESMA HAN´IN UMUTSUZ AŞKI (17 Mayıs 2019 - Cuma)
Don Kişot´lar öncüdür (10 Mayıs 2019 - Cuma)
KEŞİFLER DÜNYASI (05 Nisan 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDE BİR EFSANE (15 Mart 2019 - Cuma)
Ahım gibi ah var mı acep (01 Mart 2019 - Cuma)
Modası Geçmeyen Bir Yolculuk (22 Şubat 2019 - Cuma)
14 ŞUBAT´IN ANLAMI (15 Şubat 2019 - Cuma)
LATİN AMERİKA VE YAKIN TARİHİ (08 Şubat 2019 - Cuma)
BUĞDAY İHRAÇ EDEN ÜLKEYDİK (25 Ocak 2019 - Cuma)
UNUTULAN DOSTLUKLAR VE EDEBİYAT (18 Ocak 2019 - Cuma)
SÖZ UÇAR YAZI KALIR (11 Ocak 2019 - Cuma)
TARİHTEN BİR YAPRAK 1960´LI YILLAR (28 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAR KEMAL VE NOBEL ÖDÜLÜ (21 Aralık 2018 - Cuma)
Elveda Hindistan (14 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAM VE DOĞA KÜLTÜRÜ (09 Kasım 2018 - Cuma)
Dünya Edebiyatı ve Savaşlar (19 Ekim 2018 - Cuma)
ENGELS´İN EVİ (28 Eylül 2018 - Cuma)
Kağıt Fabrikası Olmayan Ülke (14 Eylül 2018 - Cuma)
Köyden Gelen Aydına Veda (31 Ağustos 2018 - Cuma)
BİR USTANIN ANILARI (17 Ağustos 2018 - Cuma)
Çöl Tilkisi´nin Son Günü (03 Ağustos 2018 - Cuma)
TARİHİ ROMA´DA BİR GEZİNTİ (13 Temmuz 2018 - Cuma)
BAŞARI UMUTTAN BESLENİR (06 Temmuz 2018 - Cuma)
BEYAZ PERDENİN UNUTULMAZLARI (29 Haziran 2018 - Cuma)
SANATLA KUŞANMIŞ LİDERLER (22 Haziran 2018 - Cuma)
"İşte Paşam İstanbul" (01 Haziran 2018 - Cuma)
ÖLÜMSÜZLERİN UNUTULMAYAN AŞKLARI (25 Mayıs 2018 - Cuma)
ARKADAŞ (18 Mayıs 2018 - Cuma)
KİTAPSIZ BİLENLER (11 Mayıs 2018 - Cuma)
ARTİST KARTPOSTALLARI (27 Nisan 2018 - Cuma)
TÜRK BASININDA HÜRRİYET GAZETESİ (13 Nisan 2018 - Cuma)
Edebiyat Ustası Victor Hugo (15 Mart 2018 - Perşembe)
Burjuva Kökenden Gelen Bir Aydın (01 Mart 2018 - Perşembe)
14 Şubat: Tarihsel Bir Gün (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Politika Uzlaşma Sanatıdır (08 Şubat 2018 - Perşembe)
Dünya Sinemasında Unutulmazlar (25 Ocak 2018 - Perşembe)
EDEBİYAT VE SANATIN NERESİNDEYİZ (11 Ocak 2018 - Perşembe)
Sevmek Yaşamak Demektir (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Unutulmaz Radyo Günleri (28 Aralık 2017 - Perşembe)
Gözlerden Kalplere Sesler (15 Aralık 2017 - Cuma)
EDEBİYAT TARİHİ AYDINLANMAKTIR (08 Aralık 2017 - Cuma)
SAVAŞLARDAN ÇIKARI OLANLAR (10 Kasım 2017 - Cuma)
Elveda Hindistan (27 Ekim 2017 - Cuma)
Elia Kazan ve Livaneli Dostluğu (20 Ekim 2017 - Cuma)
Halep Gezi Anıları (13 Ekim 2017 - Cuma)
Teknoloji ve bilimin zaferi (06 Ekim 2017 - Cuma)
O bir zamanlar kraliçeydi (22 Eylül 2017 - Cuma)
Türk Sinemasında Kayıplar (25 Ağustos 2017 - Cuma)
İdeal Öğretmen (18 Ağustos 2017 - Cuma)
Bir Zamanlar Antakya (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (28 Temmuz 2017 - Cuma)
TARiHLE SÖYLEŞİLER (14 Temmuz 2017 - Cuma)
Treni Yürüten Önder (07 Temmuz 2017 - Cuma)
İhanete giden yol (30 Haziran 2017 - Cuma)
CHP Kendini Ortaya Koydu (23 Haziran 2017 - Cuma)
Senede Bir Gün (16 Haziran 2017 - Cuma)
Batı Dünyasında Son Gelişmeler (09 Haziran 2017 - Cuma)
Sevgisiz hayat bitkiseldir (02 Haziran 2017 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (26 Mayıs 2017 - Cuma)
Beyazperdenin Unutulmazları (18 Mayıs 2017 - Perşembe)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi