KÖYDEN KENTE GÖÇ
Sadullah ÇAĞLAR
Tarih: 28.4.2022 10:43:17
Sadullah ÇAĞLAR


Bir dönem umut yıllarıydı, 1970´li yıllar. Ülke genelinde düşünülen Köy-Kent projesi ne oldu? Yüz yıllardır unutulan köyleri bekleyen toprağın uyanmasıydı. Toprak reformu tarım ülkesi Türkiye çiftçisinin toprak sahibi olmasıdır.
Bu nasıl olacaktı? Bunun temel çözümü Devlet Planlama Teşkilatının bu konuda tarıma yönelik çözümler üretmesi ve 5 yıllık kalkınma planları ile Toprak Reformu desteklenmeli idi.
Ama öyle olmadı geçmişte büyük umutlarla söylenen ‘Orda bir köy var uzakta, O köy bizim köyümüzdür´ sözü bile unutuldu.
Aslında nüfusu gelişen ülkelerin beslenmesi için tarımsal üretimin hızlı şekilde arttırılması gerekir. Bu şekilde süreç içinde köylerden şehre göç yığılması önlenebilirdi.
Beş yıllık kalkınma planlarının amacı üretimi hızla arttırmaktı. Fabrikalar köylerde yapılacak, sanayileşme kırsalda devam edecek. Bu arada bilimsel eğitim hedeflenerek sanayileşme ve teknik gelişme sağlanacak, istihdam arttırılacaktı.
Gelişmiş toplumlar sanayileşme ile toprak reformunu aynı anda yaparak başarıya ulaştılar. Geri kalmış tarım ülkesinin büyümesi için karma ekonomi dendiğinde bunun devletçi karma ekonomi ile olması önemlidir.
Cumhuriyetin ilk yıllarında, 1930´lara doğru devlet eliyle sanayileşme başarıya ulaştı. Örneğin Batı dünyası aynı dönemde ekonomik kriz yaşarken Genç Türkiye Cumhuriyeti krizden etkilenmedi ve hızla ekonomik büyümesine devam etti.
Türk parası dünya genelinde değeri en yüksek para birimleri arasında idi. Bu arada demiryolu ağırlıklı ulaşıma hız verildi. Bütünüyle Anadolu demiryolları ile donandı.
!930 yıların başında ABD otomobil firması Ford Türkiye´ye bir öneri getirdi;´Karayollarına ağırlık verilirse, Ford şirketi yol yapımına mali destek verecek´.
Bu öneriye karşı çıkan Ulaştırma Bakanı Ali Çetinkaya; Demiryolu yapımı bizim için önemlidir. Biz geçmişteki sömürge ekonomisine dönmek istemiyoruz.
ABD´nin kara yoluna yönelik önerisi ret edilir. Yıllar sonra Türkiye´de 24 Ocak 1980 İMF kararları ile 1930´lu yıllarda ret edilen ABD önerileri tekrar güncellenerek kabul ettirilir.
Köy-Kent planlama olarak çok faydalı bir proje. Büyük kentlerde genelde yığılmayı önleyecek kırsal yerlerde üretim verimli olacaktı. Fakat köylü topraksız ve işsizdi. Yoksulluğunu gidermek için büyük şehirlerde iş aramaya yöneldi.
Dönemin moda deyimiyle ´İstanbul´un taşı toprağı altın´dı. Usta yazar Orhan Kemal kitaplarında hep toplumun köylerden şehirlere göçünü yazdı. Gurbet Kuşları kitabında ve Bereketli Topraklar romanında Çukurova bölgesinde yaşanan toprak sorunlu ve bunun sonucunda oluşan göç konusunu dile getirdi.
Orhan Kemal bu kitaplarında yoksul insanın çaresizliğini anlatır. Ve onların büyük şehir hayallerinin nasıl acı şekilde son bulup boyunları bükük olarak köylerine dönüşünü hep gözlerimiz nemlenerek okurduk.
Ne demişti yıllar önce deha şair Nazım ´Köylünün toprağa ihtiyacı var, toprağın da makinelere´.
Yaşar Kemal Toros dağlarını anlatırken ‘Çukurova ve Konya ovası için bütün ülkeyi beslemeye yeter´ derdi. 1950 öncesi traktör görmemiş ülkemiz dünya memleketlerine buğday, pamuk ihraç eder durumda idi. Köylümüz kara sabanla bunu başarmıştı.
Batı devletleri sanayi devriminin başında fabrikaları köylere kurarak köyleri canlandırdı. Sonuçta toprak uyandı.
2.Dünya savaşı sonrası yıkılan kentler demiryolları ve metrolar yeni tekniklere göre onarıldı.
2.Meşrutiyet döneminde 1908´de İstanbul tramvay seferleri ile donanmıştı. Sonra 1960 ‘lı yıllarda tramvay kaldırılıp demiryollarından vazgeçildi. Görkemli gar Haydarpaşa kapatıldı . Tabloya baktığımız zaman şehirde insandan çok araba var.
Araba sevdası o kadar gelişti ki insanlar evini satıp araba almaya başladı. Artık sokaktaki kişiler topluma yabancılaştı. İnsanlar artık birbirlerine selam vermiyor. Sosyal ilişkiler kayboldu. Dostluk dayanışma uygarlığın temel ilkesi bir arada yaşama unutuldu.
İskenderun´un çamlarla donanmış Soğukoluk yaylası yazın sıcak günlerinde bile sanki göç olmuş gibi ıssız. Geçmişin eşsiz mimarı estetik evler boşalmış. Bitkilerin kokusu dağ havası yok. Dağlar betona dönüştü.
Aslında ülkede 1950 yıllarında burjuva yeniliği hep yargılandı ve küçümsendi. Kentleşme yeni insanın uygarlaşma yaşam biçimi idi. Birkaç yıl önce doğduğum şehir Kırıkhan´a gitmiştim. Gazete almak için kitapçıya uğradım ve Cumhuriyet gazetesi istedim, gelmiyor dedi. Nedenini sorduğumda satılmadığını söyledi.
Çocukluk yıllarımda bir zamanlar Pazar günleri dünya klasik kitapları kaldırımlarda sergilenirdi. Giyim ve kıyafette herkesin özel terzisi vardı. İnsanlar güzel giyinirdi. İngiliz lordlarını andıran güzel kıyafetiyle Kırıkhan belediye başkanı Kemal Falay halkla selamlaşır onların sorunlarını tek tek dinlerdi. Zengin görünümlü fakat halkçı olan Başkan Kemal Falay ‘ı selamlamak için halk her sabah yolunu gözlerdi. Başkan Falay uygar dünyaya geçişi temsil ediyordu. Öldüğü zaman arkasından tüm Kırıkhan halkı gözyaşı döktü.
Günümüzde bu güzel insanlar Yaşar Kemal´in deyimi ile ‘Beyaz atlarına binip gittiler´. Kırıkhan dönemin küçük bir kenti idi. Genelde geçim kaynağı tarım ve Amik gölünde yapılan balıkçılık ve avcılık idi. Çeşitli av kuşları ve balıklar tezgahları süslerdi. Gölün suyu ile beslenen topraklar tarım bölgesi olarak oldukça bereketli idi.
1949 yılında Kırıkhan Halk evinde Nazım´ın eseri olan Lüküs Hayat operası Halide Piskin, Melehat İçli ve Settar Körmükçü tarafından oynandı. Çocukluk yıllarımızdan yeni çıkmıştık, dublaj kralı sanatçı Ferdi Tayfur tiyatro ekibi ile Kırıkhan´a gelmişti. Bizler o yılların kent kültürü ile beslendik.
Genelde sanatlar aydın insanın çağdaş dünya ile buluşma alanıdır. Maalesef Köykent hayalleri altyapısı olmadan hazırlandığı için başarılı olmadı. Feodal düzen aşılmadan amaca varılamaz. Tarım ülkesi burjuva yapıyı bile kabullenemedi. Neden acaba?
Sanat ve kentleşmenin başlangıcı 18. Yüzyılda Paris´te, Londra´da yenileşme sonucu feodal yapı burjuva yeniliği sonucunda aşıldı. Örneğin dünya yazarları Hugo, Balzac, Zola bu yeniliğin sonucunda ortaya çıktı. Bilimde ve tıpta kuduz hastalığı büyük bir tehlike olarak insanlığı tehdit ediyordu. Bu süreçte Louis Pasteur kuduz hastalığını yenen aşıyı buldu.
Aya seyahat kitabı ile Jules Verne bir kahin gibi insanın hayal dünyasını uzaya taşıdı. Evet genel olarak aydınlanma kent kültürü ile beslendi. 1789 Fransız devrimi süreç içinde kentleşmenin ve kent kültürünün önünü açarak cumhuriyet yeniliğini getirdi.

 

Anahtar Kelimeler: KÖYDEN, KENTE
Yazarın Diğer Yazıları
SİNEMA TARİHİNDEN AYHAN IŞIK GEÇTİ (29 Haziran 2022 - Çarşamba)
İsveç Başbakanı Olof Palme ve NATO (15 Haziran 2022 - Çarşamba)
Barış Ödülü Nazım ve Charli Chaplin (08 Haziran 2022 - Çarşamba)
İskenderun´un yakın tarihinde konserler (01 Haziran 2022 - Çarşamba)
Sevmenin bedeli (25 Mayıs 2022 - Çarşamba)
TARİHSEL DÖNEMİN UNUTULMAZ MEKTUPLARI (18 Mayıs 2022 - Çarşamba)
BATININ ÖDÜLLÜ KAHRAMANLARI (11 Mayıs 2022 - Çarşamba)
KÜTÜPHANELER İNSANI BİLİME TAŞIR (13 Nisan 2022 - Çarşamba)
SİNEMA TARİHİNDEN UNUTULMAZ FİLMLER (06 Nisan 2022 - Çarşamba)
BATI DÜNYASINDA SON AYDINLAR (30 Mart 2022 - Çarşamba)
POLİTİKA VE UZLAŞMA SANATI (24 Mart 2022 - Perşembe)
Yakın tarihimizde sanat ve edebiyat (17 Mart 2022 - Perşembe)
KÖRLEŞME SONRASI (09 Mart 2022 - Çarşamba)
HALKEVLERİNİ UNUTMAK MÜMKÜN MÜ (03 Mart 2022 - Perşembe)
SEVDA ŞARKILARINDA HEP SEN VARDIN (24 Şubat 2022 - Perşembe)
DÜNYA GENELİNDE UKRAYNA OLAYI (17 Şubat 2022 - Perşembe)
SEVGİ VE SONSUZLUK (10 Şubat 2022 - Perşembe)
ELVEDA ESKİ KENTLER (02 Şubat 2022 - Çarşamba)
TARİHTE YAŞANMIŞ BÜYÜK AŞKLAR (27 Ocak 2022 - Perşembe)
BATI DÜNYASINDA İKİ TÜRK AYDINI (19 Ocak 2022 - Çarşamba)
SİNEMA TARİHİNDE TARTIŞMALI FİLMLER (12 Ocak 2022 - Çarşamba)
AYDINLANMA EĞİTİMDEN KAYNAKLANIR (23 Aralık 2021 - Perşembe)
İNSAN HAKLARI YAŞAMA HAKKIDIR (16 Aralık 2021 - Perşembe)
BEYAZ PERDE´NİN EĞİTİME KATKISI (08 Aralık 2021 - Çarşamba)
ADANA HİLTON´DA BİR PANEL (01 Aralık 2021 - Çarşamba)
Politik yaşamda genel kültür (18 Kasım 2021 - Perşembe)
Politik Yaşamda Bilim (03 Kasım 2021 - Çarşamba)
YAPRAK DÖKÜMÜ MEVSİMİ GELDİ (27 Ekim 2021 - Çarşamba)
BENDEN SELAM OLSUN ANADOLUYA (21 Ekim 2021 - Perşembe)
Tarihle Söyleyişler (13 Ekim 2021 - Çarşamba)
DÜNYA EDEBİYATINDA TOLSTOY VE DOSTOYEVSKİ (29 Eylül 2021 - Çarşamba)
Felsefe Kültürün Neresinde? (23 Eylül 2021 - Perşembe)
Evrensel sanatçı yaşama veda etti (15 Eylül 2021 - Çarşamba)
ŞARLO´NUN AMERİKAN RÜYASI (08 Eylül 2021 - Çarşamba)
1 Eylül Zaferi İnsanlığın Kazanımıdır (01 Eylül 2021 - Çarşamba)
Kara gün (25 Ağustos 2021 - Çarşamba)
ATOM BOMBASI VE SOĞUK SAVAŞ (18 Ağustos 2021 - Çarşamba)
Sevgi yaşama güç katar (11 Ağustos 2021 - Çarşamba)
CUMHURİYET LOZAN´DA KAZANILDI (28 Temmuz 2021 - Çarşamba)
SİNEMANIN UNUTULMAZ FİLMLERİ (14 Temmuz 2021 - Çarşamba)
Tarih Boyunca Unutulmaz Aşk Mektupları (30 Haziran 2021 - Çarşamba)
1940 Türkiye´de 40 Bilim Adamı (16 Haziran 2021 - Çarşamba)
KLASİK TÜRK MÜZİĞİNİN GELİŞİMİ (09 Haziran 2021 - Çarşamba)
Akdeniz´de Bir Kraliçe (02 Haziran 2021 - Çarşamba)
İTALYAN SİNEMASININ KLASİK FİLMLERİ (26 Mayıs 2021 - Çarşamba)
DOKTOR FEYRUZ KARAALİ´Yİ KAYBETTİK (19 Mayıs 2021 - Çarşamba)
OKUNMAYAN YAZARLARA NOBEL ÖDÜLÜ (12 Mayıs 2021 - Çarşamba)
KENNEDY VE 1962 KÜBA KRİZİ (06 Mayıs 2021 - Perşembe)
KÖY ENSTİTÜLERİ AYDINLANMA DÖNEMİYDİ (29 Nisan 2021 - Perşembe)
EDEBİYAT TARİHİNDE UNUTULMAZ AŞKLAR (14 Nisan 2021 - Çarşamba)
KENTLER BÜYÜK KÖYLERE DÖNÜŞTÜ (31 Mart 2021 - Çarşamba)
KÜTÜPHANE YENİ BİR DÜNYADIR (24 Mart 2021 - Çarşamba)
TARİHİ OLAYLAR SARIKAMIŞ VE HİROŞİMA (17 Mart 2021 - Çarşamba)
VE SİNEMA (10 Mart 2021 - Çarşamba)
SANAT ÜZERİNE (24 Şubat 2021 - Çarşamba)
SEVMEK YAŞAM DEMEKTİR (17 Şubat 2021 - Çarşamba)
MUAMMER AKSOY ANAYASA UZMANIYDI (10 Şubat 2021 - Çarşamba)
TARİHLE KUŞANMIŞ ANTİK KENT KUDÜS (03 Şubat 2021 - Çarşamba)
TİMUR SELÇUK YAŞAMA VEDA ETTİ (27 Ocak 2021 - Çarşamba)
KALBİMİ VATANIMA GÖMÜN (20 Ocak 2021 - Çarşamba)
ÇAĞIN TEKNOLOJİK YAPISI (13 Ocak 2021 - Çarşamba)
BEYAZ PERDE DÜNYA İNSANIYLA BULUŞMADIR (23 Aralık 2020 - Çarşamba)
KIRILAN PLAKLARIN HİKAYESİ (16 Aralık 2020 - Çarşamba)
Keşifler dünyasına tarihsel bakış (09 Aralık 2020 - Çarşamba)
Masal şehri; İstanbul (25 Kasım 2020 - Çarşamba)
KÜLTÜR VE SANATIN İNSANA YANSIMASI (12 Kasım 2020 - Perşembe)
YÜZYILIN EN PAHALI KİTABI (04 Kasım 2020 - Çarşamba)
FUZULİ´DEN ŞEKSPİR´E MESAJ (28 Ekim 2020 - Çarşamba)
ONLARI UNUTMAK MÜMKÜN MÜ? (22 Ekim 2020 - Perşembe)
EBEDİ AŞK (14 Ekim 2020 - Çarşamba)
Kırsalı Batı´yla taşıyan aydın (07 Ekim 2020 - Çarşamba)
Evrensel Mısır sineması (11 Eylül 2020 - Cuma)
POLİTİK YAŞAMDA YOL AYRIMI (04 Eylül 2020 - Cuma)
MAHATMA GANDİ VE CHARLİE CAHPLİN (28 Ağustos 2020 - Cuma)
CHP´NİN 37.KURULTAY MESAJI (21 Ağustos 2020 - Cuma)
Hiroşima´nın 75.yılı anısına (14 Ağustos 2020 - Cuma)
SANAT DÜNYASINA BİR BAKIŞ (07 Ağustos 2020 - Cuma)
KURTULUŞ LOZAN´DA BELGELENDİ (24 Temmuz 2020 - Cuma)
Sinema tarihinin muhteşem kadını (16 Temmuz 2020 - Perşembe)
SİNEMA TARİHİNE BİR BAKIŞ (03 Nisan 2020 - Cuma)
ANTAKYA TARİHLE KUŞANMIŞ KENT (27 Mart 2020 - Cuma)
SPARTAKÜS YAŞAMA VEDA ETTİ (28 Şubat 2020 - Cuma)
TRENLERİN SESİ DUYULMAZ OLDU (07 Şubat 2020 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (24 Ocak 2020 - Cuma)
DERTLİ PINAR (06 Aralık 2019 - Cuma)
Şampanya İçilerek Kutlanan Ölüm (29 Kasım 2019 - Cuma)
Umutsuz adamdan uzak durun (22 Kasım 2019 - Cuma)
BAĞ BOZUMU (15 Kasım 2019 - Cuma)
TARİHSEL UNUTULMAZ MEKTUPLAR (01 Kasım 2019 - Cuma)
BABALAR VE OĞULLARI (20 Eylül 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDEN SEÇMELER (13 Eylül 2019 - Cuma)
TROYA DAĞLARI UYGARLIĞIN BEŞİĞİDİR (30 Ağustos 2019 - Cuma)
İlhan Selçuk´tan politik anılar (12 Temmuz 2019 - Cuma)
Romalı Brutus´ün yanılgısı (05 Temmuz 2019 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (06 Haziran 2019 - Perşembe)
BİR DOSTUN ARKASINDAN (31 Mayıs 2019 - Cuma)
İskenderun ve Kitaplı Yıllar (24 Mayıs 2019 - Cuma)
MISIRLI ESMA HAN´IN UMUTSUZ AŞKI (17 Mayıs 2019 - Cuma)
Don Kişot´lar öncüdür (10 Mayıs 2019 - Cuma)
KEŞİFLER DÜNYASI (05 Nisan 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDE BİR EFSANE (15 Mart 2019 - Cuma)
Ahım gibi ah var mı acep (01 Mart 2019 - Cuma)
Modası Geçmeyen Bir Yolculuk (22 Şubat 2019 - Cuma)
14 ŞUBAT´IN ANLAMI (15 Şubat 2019 - Cuma)
LATİN AMERİKA VE YAKIN TARİHİ (08 Şubat 2019 - Cuma)
BUĞDAY İHRAÇ EDEN ÜLKEYDİK (25 Ocak 2019 - Cuma)
UNUTULAN DOSTLUKLAR VE EDEBİYAT (18 Ocak 2019 - Cuma)
SÖZ UÇAR YAZI KALIR (11 Ocak 2019 - Cuma)
TARİHTEN BİR YAPRAK 1960´LI YILLAR (28 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAR KEMAL VE NOBEL ÖDÜLÜ (21 Aralık 2018 - Cuma)
Elveda Hindistan (14 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAM VE DOĞA KÜLTÜRÜ (09 Kasım 2018 - Cuma)
Dünya Edebiyatı ve Savaşlar (19 Ekim 2018 - Cuma)
ENGELS´İN EVİ (28 Eylül 2018 - Cuma)
Kağıt Fabrikası Olmayan Ülke (14 Eylül 2018 - Cuma)
Köyden Gelen Aydına Veda (31 Ağustos 2018 - Cuma)
BİR USTANIN ANILARI (17 Ağustos 2018 - Cuma)
Çöl Tilkisi´nin Son Günü (03 Ağustos 2018 - Cuma)
TARİHİ ROMA´DA BİR GEZİNTİ (13 Temmuz 2018 - Cuma)
BAŞARI UMUTTAN BESLENİR (06 Temmuz 2018 - Cuma)
BEYAZ PERDENİN UNUTULMAZLARI (29 Haziran 2018 - Cuma)
SANATLA KUŞANMIŞ LİDERLER (22 Haziran 2018 - Cuma)
"İşte Paşam İstanbul" (01 Haziran 2018 - Cuma)
ÖLÜMSÜZLERİN UNUTULMAYAN AŞKLARI (25 Mayıs 2018 - Cuma)
ARKADAŞ (18 Mayıs 2018 - Cuma)
KİTAPSIZ BİLENLER (11 Mayıs 2018 - Cuma)
ARTİST KARTPOSTALLARI (27 Nisan 2018 - Cuma)
TÜRK BASININDA HÜRRİYET GAZETESİ (13 Nisan 2018 - Cuma)
Edebiyat Ustası Victor Hugo (15 Mart 2018 - Perşembe)
Burjuva Kökenden Gelen Bir Aydın (01 Mart 2018 - Perşembe)
14 Şubat: Tarihsel Bir Gün (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Politika Uzlaşma Sanatıdır (08 Şubat 2018 - Perşembe)
Dünya Sinemasında Unutulmazlar (25 Ocak 2018 - Perşembe)
EDEBİYAT VE SANATIN NERESİNDEYİZ (11 Ocak 2018 - Perşembe)
Sevmek Yaşamak Demektir (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Unutulmaz Radyo Günleri (28 Aralık 2017 - Perşembe)
Gözlerden Kalplere Sesler (15 Aralık 2017 - Cuma)
EDEBİYAT TARİHİ AYDINLANMAKTIR (08 Aralık 2017 - Cuma)
SAVAŞLARDAN ÇIKARI OLANLAR (10 Kasım 2017 - Cuma)
Elveda Hindistan (27 Ekim 2017 - Cuma)
Elia Kazan ve Livaneli Dostluğu (20 Ekim 2017 - Cuma)
Halep Gezi Anıları (13 Ekim 2017 - Cuma)
Teknoloji ve bilimin zaferi (06 Ekim 2017 - Cuma)
O bir zamanlar kraliçeydi (22 Eylül 2017 - Cuma)
Türk Sinemasında Kayıplar (25 Ağustos 2017 - Cuma)
İdeal Öğretmen (18 Ağustos 2017 - Cuma)
Bir Zamanlar Antakya (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (28 Temmuz 2017 - Cuma)
TARiHLE SÖYLEŞİLER (14 Temmuz 2017 - Cuma)
Treni Yürüten Önder (07 Temmuz 2017 - Cuma)
İhanete giden yol (30 Haziran 2017 - Cuma)
CHP Kendini Ortaya Koydu (23 Haziran 2017 - Cuma)
Senede Bir Gün (16 Haziran 2017 - Cuma)
Batı Dünyasında Son Gelişmeler (09 Haziran 2017 - Cuma)
Sevgisiz hayat bitkiseldir (02 Haziran 2017 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (26 Mayıs 2017 - Cuma)
Beyazperdenin Unutulmazları (18 Mayıs 2017 - Perşembe)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi