KURTULUŞ LOZAN´DA BELGELENDİ
Sadullah ÇAĞLAR
Tarih: 24.7.2020 17:34:39
Sadullah ÇAĞLAR

Tarih yazan bilimciler savaşta kazanılanların masada da kazanılması gerektiğini söylerler. Politik diplomasi kazanımların geleceğini belirler.
Batı da Avrupalı cumhuriyetçiler Alman Nazi işgaline karşı mücadele edip büyük bedeller ödediler. 1945 savaş sonrası demokrasi güçleri kazandı dendi. Yunanistan, İtalya ve Fransa´da cumhuriyeti savunan ilerici partiler yönetim dışında kaldılar. Kısaca bağımsızlık mücadelesi verenlere masada yer verilmedi. Bilinen bir sözdür; Barış yapmasını bilmeyenler savaşmasınlar.
Lozan Barış anlaşmasının 96. yıl dönümü ülke genelinde anıldı. Büyük zafer kutlanırken memleket Amerikan üsleriyle kuşanmış. Lozan´da tasfiye edilen kapitülasyonlar, Dünya Bankası ve İMF aracılığı ile değişik isimler altında yeniden karşımıza çıkarıldı.
Kurtuluş savaşında binlerce gencecik insan kutsal bağımsızlık için Anadolu bozkırların da toprağa gömüldüler.
Ülkenin kurtuluşu için Lozan Anlaşması kanla yazılmış bir destandır.
Savaş sonrası tüm dünya ülkeleri hasta diye tabir edilen bir milletin yedi düvele karşı nasıl bir mucize yarattığını konuşuyordu.
Peki inanılmaz mucizeyi yaratan kimdi? Tabi ki Mustafa Kemal ve de ikinci adam İsmet Paşa. Aslında iki deha adam demek daha doğru.
Harp tarihinde görülmemiş bir hızla Afyon ovasından İzmir´e adeta uçarak gelmişlerdi. İzmir halkı coşku içinde, şehir bayraklarla donatılmış.
Şimdi Falih Rıfkı Atay´ın Çankaya kitabından bir sayfaya birlikte göz atalım; İzmir Karşıyaka´da Uşaklıgil ailesinin köşkünde, Mustafa Kemal´in gelecekte eşi olacak olan Latife Hanımların evinde, misafir olarak bulunan Mustafa Kemal´in üzerinde kazakların giydiği önü kapalı, krem rengi bir gömlek ve belinde kuşak vardı. Düz altın sarısı saçları ile mitolojiden bir kahramanı andırıyordu.
Zafer kazanmış bir komutan olarak ileride yapacaklarını düşünüyordu. İstanbul´dan gelen gazeteciler yanına geldiler. İçlerinde Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Halide Edip‘te vardı. Ayrıca Ali Fuat ve Kazım Karabekir Paşalar da orda idi.
Bu arada ayakta duran genç bir gazeteci soru sormak için söz alır ve Mustafa Kemal´e;´Paşam doğduğun şehir Selanik gözleri yaşlı seni bekler, muzaffer orduların kapıda emrini beklemektedir. Tarihi bir fırsat elinizde´.
Mustafa Kemal genç gazeteciye gülümseyerek bakar ve ;´Bütün Batı devletlerini karşıma alacak kadar maceracı değilim. Savaş bitmiştir. Artık barış yapacağız´.
Halk sevinç içinde iken Mustafa Kemal düşünceli idi. Latife´ye ; Annem bana her gün ağlayarak Mustafam ne zaman Selaniği alacaksın diyor. Ben de Selaniği çocukluğumun geçtiği yerleri özlüyorum. Ama yorgun milletimizi yeni bir maceraya sürükleyemem. Önümüzde zor bir süreç var ve barış masasında karşımızda Yunanistan yok. İngiliz imparatorluğu, İtalya ve Fransa gibi garp dünyasının diplomatik birikimli temsilcileri var.
Tarihte çok savaş yaşandı fakat bazen barış yapmak, savaşmaktan daha zordur. Barış görüşmeleri için İsmet Paşa´yı düşünüyorum.
Latife; Paşam İsmet Paşa´nın yabancı dil bilgisi yok, üstelik dış işlerinde tecrübeli değil.
Mustafa Kemal; Bak Latife İsmet Paşa´nın çok önemli bir başarısı var. Yüz yıllık bitmeyen Yemen isyanını çözdü. Barış görüşmeleri için Harbiye Nazırı İzzet Paşa ile Yemen´e gidip uzlaşmaz lider İmam Yahya ile barış görüşmesi yaptı.
İzzet Paşa daha ilk müzakere toplantısından sonra İmam Yahya ile bir daha görüşmeyeceğini, tüm yetkiyi İsmet Paşa´ya verdiğini söyler. Sonrasında İsmet Paşa bu zorlu müzakerelerden sonra barış anlaşmasını imzalar ve uzun yıllardır kanayan Yemen sorununu çözer.
Mustafa Kemal bu anlaşmayı Suriye´ bulunduğu dönemde kaldığı Baron Otelin salonundaki Fransız gazetelerinden öğrenir. Hayret içindedir bu inatçı İmam Yahya´yı İsmet Paşa nasıl barışa razı etti diye düşünür.
İstanbul´ dönüşünde Harbiye Nezaretini ziyaret eder ve Nazır İzzet Paşa´ya bunu nasıl başardınız diye sorar, İzzet Paşa´da asıl kahramanın Miralay İsmet olduğunu anlatır.
Mustafa Kemal, Latife hanıma Dışişleri Bakanı Yusuf Kemal Tengirşenk´in ve bir Fransız dostunun da Lozan görüşmeleri için İsmet Paşa´yı tavsiye ettiğini anlatır.
Mustafa Kemal Paşa Mudanya mütarekesi görüşmelerini yapmak üzere İsmet Paşayı görevlendirir ve o da bu görevi başarıyla yerine getirir.
Mudanya mütarekesi görüşmelerinde İsmet Paşanın karşısında İngiliz, Fransız ve Yunan temsilciler vardı. Konferans tartışmalı başlar, İngiliz İşgal komutanı General Harrington tehdit dolu bir ses tonu ile bizim savaş gemilerimiz ve tayyarelerimiz ile donanmış teknik ve güçlü bir ordumuz var. Bu sebeple İngiltere´yi kızdırmak doğru olmaz der.
Bu şımarık işgalci generale cevabında İsmet Paşa; Sayın Generalim biz sizin teknik silahlarınıza karşı döğüşerek ve zafer kazanarak buraya geldik. Görüşmeler eşitlik ve saygı koşullarında olmayacaksa bu konferansı terk ederiz. Biz zafer kazanmış Ankara Hükümetini temsil ediyoruz.
Sonuçta İsmet Paşanın tüm istekleri kabul edilir.
Sonrasında Lozan mütarekeleri için görev teklif edildiğinde İsmet Paşa, yorgun olduğunu ve İngilizce bilmediğini söyleyerek bu görevden affını ister.
Ancak Mustafa Kemal Paşa´nın ısrarı üzerine Lozan görüşmelerine gitmeyi kabul eder.
Lozan´da İngiliz İmparatorluğunun en gelişmiş siyaset bilimcisi ve Dışişleri Bakanı Lord Kurzon Kürsüden şöyle seslenir; İsmet Paşa bütün isteklerimize hayır diyorsun. Nasıl anlaşacağız seninle? Lozan´da Yunanistan yoktu, üzerinde güneş batmayan İngiliz İmparatorluğu vardı ve Venizelos sadece görüntüydü.
Lozan´da konuşulan en önemli konu kapitülasyonların kaldırılmasıdır. Akabinde söz alan Lord Kurzon, İsmet Paşa´ya; Sen benim bütün sinirlerimi felç ettin der.
Uzun süren konferans sonucunda anlaşma imza aşamasına geldiğinde, yetki almak için Başbakan Rauf Orbay´ı arayan İsmet Paşa´ya cevap verilmez. Bunun üzerine Mustafa Kemal Paşa´ya telgraf çeker, telgraf cevabında Mustafa Kemal şöyle der; Sayın İsmet Paşa, hiç düşünmeden Lozan anlaşmasını imzalayınız, tüm sorumluluk bana ait.

Anlaşmanın imzalanmasından hemen sonra Çankaya Köşküne çıkan Rauf Orbay anlaşmaya itiraz eder ve istifasını sunar. Neden diyen Mustafa kemal´e; Zaferin bedeli bu anlaşma olmamalı.
Mustafa Kemal Paşa; Peki Rauf bey, anlaşmayı kabul etmezsek, söyler misin, yıllardır savaşlarda yorgun düşen milletin savaşacak gücü kaldı mı?
Evet, Lozan direnişin ve zaferin belgesidir.

 

Anahtar Kelimeler: KURTULUŞ, LOZAN, BELGELENDİ
Yazarın Diğer Yazıları
FUZULİ´DEN ŞEKSPİR´E MESAJ (28 Ekim 2020 - Çarşamba)
ONLARI UNUTMAK MÜMKÜN MÜ? (22 Ekim 2020 - Perşembe)
EBEDİ AŞK (14 Ekim 2020 - Çarşamba)
Kırsalı Batı´yla taşıyan aydın (07 Ekim 2020 - Çarşamba)
Evrensel Mısır sineması (11 Eylül 2020 - Cuma)
POLİTİK YAŞAMDA YOL AYRIMI (04 Eylül 2020 - Cuma)
MAHATMA GANDİ VE CHARLİE CAHPLİN (28 Ağustos 2020 - Cuma)
CHP´NİN 37.KURULTAY MESAJI (21 Ağustos 2020 - Cuma)
Hiroşima´nın 75.yılı anısına (14 Ağustos 2020 - Cuma)
SANAT DÜNYASINA BİR BAKIŞ (07 Ağustos 2020 - Cuma)
Sinema tarihinin muhteşem kadını (16 Temmuz 2020 - Perşembe)
SİNEMA TARİHİNE BİR BAKIŞ (03 Nisan 2020 - Cuma)
ANTAKYA TARİHLE KUŞANMIŞ KENT (27 Mart 2020 - Cuma)
SPARTAKÜS YAŞAMA VEDA ETTİ (28 Şubat 2020 - Cuma)
TRENLERİN SESİ DUYULMAZ OLDU (07 Şubat 2020 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (24 Ocak 2020 - Cuma)
DERTLİ PINAR (06 Aralık 2019 - Cuma)
Şampanya İçilerek Kutlanan Ölüm (29 Kasım 2019 - Cuma)
Umutsuz adamdan uzak durun (22 Kasım 2019 - Cuma)
BAĞ BOZUMU (15 Kasım 2019 - Cuma)
TARİHSEL UNUTULMAZ MEKTUPLAR (01 Kasım 2019 - Cuma)
BABALAR VE OĞULLARI (20 Eylül 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDEN SEÇMELER (13 Eylül 2019 - Cuma)
TROYA DAĞLARI UYGARLIĞIN BEŞİĞİDİR (30 Ağustos 2019 - Cuma)
İlhan Selçuk´tan politik anılar (12 Temmuz 2019 - Cuma)
Romalı Brutus´ün yanılgısı (05 Temmuz 2019 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (06 Haziran 2019 - Perşembe)
BİR DOSTUN ARKASINDAN (31 Mayıs 2019 - Cuma)
İskenderun ve Kitaplı Yıllar (24 Mayıs 2019 - Cuma)
MISIRLI ESMA HAN´IN UMUTSUZ AŞKI (17 Mayıs 2019 - Cuma)
Don Kişot´lar öncüdür (10 Mayıs 2019 - Cuma)
KEŞİFLER DÜNYASI (05 Nisan 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDE BİR EFSANE (15 Mart 2019 - Cuma)
Ahım gibi ah var mı acep (01 Mart 2019 - Cuma)
Modası Geçmeyen Bir Yolculuk (22 Şubat 2019 - Cuma)
14 ŞUBAT´IN ANLAMI (15 Şubat 2019 - Cuma)
LATİN AMERİKA VE YAKIN TARİHİ (08 Şubat 2019 - Cuma)
BUĞDAY İHRAÇ EDEN ÜLKEYDİK (25 Ocak 2019 - Cuma)
UNUTULAN DOSTLUKLAR VE EDEBİYAT (18 Ocak 2019 - Cuma)
SÖZ UÇAR YAZI KALIR (11 Ocak 2019 - Cuma)
TARİHTEN BİR YAPRAK 1960´LI YILLAR (28 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAR KEMAL VE NOBEL ÖDÜLÜ (21 Aralık 2018 - Cuma)
Elveda Hindistan (14 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAM VE DOĞA KÜLTÜRÜ (09 Kasım 2018 - Cuma)
Dünya Edebiyatı ve Savaşlar (19 Ekim 2018 - Cuma)
ENGELS´İN EVİ (28 Eylül 2018 - Cuma)
Kağıt Fabrikası Olmayan Ülke (14 Eylül 2018 - Cuma)
Köyden Gelen Aydına Veda (31 Ağustos 2018 - Cuma)
BİR USTANIN ANILARI (17 Ağustos 2018 - Cuma)
Çöl Tilkisi´nin Son Günü (03 Ağustos 2018 - Cuma)
TARİHİ ROMA´DA BİR GEZİNTİ (13 Temmuz 2018 - Cuma)
BAŞARI UMUTTAN BESLENİR (06 Temmuz 2018 - Cuma)
BEYAZ PERDENİN UNUTULMAZLARI (29 Haziran 2018 - Cuma)
SANATLA KUŞANMIŞ LİDERLER (22 Haziran 2018 - Cuma)
"İşte Paşam İstanbul" (01 Haziran 2018 - Cuma)
ÖLÜMSÜZLERİN UNUTULMAYAN AŞKLARI (25 Mayıs 2018 - Cuma)
ARKADAŞ (18 Mayıs 2018 - Cuma)
KİTAPSIZ BİLENLER (11 Mayıs 2018 - Cuma)
ARTİST KARTPOSTALLARI (27 Nisan 2018 - Cuma)
TÜRK BASININDA HÜRRİYET GAZETESİ (13 Nisan 2018 - Cuma)
Edebiyat Ustası Victor Hugo (15 Mart 2018 - Perşembe)
Burjuva Kökenden Gelen Bir Aydın (01 Mart 2018 - Perşembe)
14 Şubat: Tarihsel Bir Gün (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Politika Uzlaşma Sanatıdır (08 Şubat 2018 - Perşembe)
Dünya Sinemasında Unutulmazlar (25 Ocak 2018 - Perşembe)
EDEBİYAT VE SANATIN NERESİNDEYİZ (11 Ocak 2018 - Perşembe)
Sevmek Yaşamak Demektir (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Unutulmaz Radyo Günleri (28 Aralık 2017 - Perşembe)
Gözlerden Kalplere Sesler (15 Aralık 2017 - Cuma)
EDEBİYAT TARİHİ AYDINLANMAKTIR (08 Aralık 2017 - Cuma)
SAVAŞLARDAN ÇIKARI OLANLAR (10 Kasım 2017 - Cuma)
Elveda Hindistan (27 Ekim 2017 - Cuma)
Elia Kazan ve Livaneli Dostluğu (20 Ekim 2017 - Cuma)
Halep Gezi Anıları (13 Ekim 2017 - Cuma)
Teknoloji ve bilimin zaferi (06 Ekim 2017 - Cuma)
O bir zamanlar kraliçeydi (22 Eylül 2017 - Cuma)
Türk Sinemasında Kayıplar (25 Ağustos 2017 - Cuma)
İdeal Öğretmen (18 Ağustos 2017 - Cuma)
Bir Zamanlar Antakya (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (28 Temmuz 2017 - Cuma)
TARiHLE SÖYLEŞİLER (14 Temmuz 2017 - Cuma)
Treni Yürüten Önder (07 Temmuz 2017 - Cuma)
İhanete giden yol (30 Haziran 2017 - Cuma)
CHP Kendini Ortaya Koydu (23 Haziran 2017 - Cuma)
Senede Bir Gün (16 Haziran 2017 - Cuma)
Batı Dünyasında Son Gelişmeler (09 Haziran 2017 - Cuma)
Sevgisiz hayat bitkiseldir (02 Haziran 2017 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (26 Mayıs 2017 - Cuma)
Beyazperdenin Unutulmazları (18 Mayıs 2017 - Perşembe)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi