SANAT ÜZERİNE
Sadullah Çağlar
Tarih: 24.2.2021 15:52:46
Sadullah ÇAĞLAR


Sanatçının sürekli gündemde kalması ve sanat yaşamını sürdürmesi oldukça zor. Şöhreti yakalayan sanatçı bir süre sonra unutulur. Halbuki toplumlar sanatçıları, yazarları ile öne çıkar ve gelişirler.
Mesela ülkemizde tiyatro Avrupa Ülkelinden geri değildir. Yakın geçmişe kadar İstanbul´da pek çok tiyatro salonu vardı. İlk aklıma gelen tiyatro salonları arasında Muammer Karaca, Ses ve Kenter´lerin salonları var. Ayrıca Devletin de tiyatrolara desteği vardı.
Peki bu günden geçmişe baktığımızda tiyatro ve sinemanın yıldızı Cahide Sonku´yu kaç kişi hatırlar? Onun oynadığı Dostoyevski´den uyarlanan Suç ve Ceza oyunu aylarca Beyoğlu´ndaki salonda sergilendi. Cahide Sonku tiyatro benim hayatımdır diyordu.
Ülkemizde tiyatro ve sinema sanatının kurucusu olan Muhsin Ertuğrul, Cahide´ye evlenme teklif ettiğinde aldığı cevap; Siz büyük bir hocasınız, bense sizin öğrenciniz, bu yüzden kabul edemem der.
Cahide kısa zamanda şöhreti yakalar ve Boğaz´da büyük bir köşkte lüks içinde yaşamaya başlar. Kendi film şirketini kurar. 1940´lı yıllarda senaryosunu Nazım Hikmet´in yazdığı şehvet Kurbanı filminde muazzam bir oyunculuk sergiler.
Bu güzel insan süreç içinde yoksulluğa düştü. Oysa kendisi ile beraber pek çok sanatçıya şöhret yolunu açmıştı. Mesala Zeki Müren´i şöhret yapan Beklenen Şarkı filminin yapımcı ve yönetmeni Cahide idi. Ancak yoksulluk günlerinde Zeki Müren´den beklediği desteği göremedi.
Zeki Müren şöhrete giden yolda Müzeyyen Senar´dan da büyük destek gördü ve Müzeyyen Senar´ın desteği ile Bebek gazinosunda sahneye çıktı. Zeki Müren´in ses ve sahne eğitimine Senar´ın büyük katkısı oldu. Fakat Senar´ın son zamanlarında Müren onu hiç aramadı ve hatta telefonlarına bile çıkmadı. Senar hastalandığı zaman onunla genç sanatçı Tarkan ilgilendi.
Geçmiş yıllarda Yıldız Mecmuası isimli bir sinema dergisi vardı. Cahide Sonku ile henüz şöhretin başında olduğu yıllarda bir mülakat yaptı.
Mülakatta Cahide Hn. Sizi en çok hangi yazar etkiledi diye sorulduğunda; Ben Shakespeare´ciyim. Onun bütün yazdıkları beni son derece etkiler. Bunlar içinde beni en çok Atinalı Timon adlı hikayesi etkiledi. Shakepeare´nin bu eserinde Timon Atina´da yaşayan oldukça varlıklı bir insan olup etrafına yardımcı olmayı seven yoksul babası bir kişidir.
Timon paralı olduğu sürece evinde yemekler verir son derece geniş bir çevresi vardır. Fakat Timon servetini yoksullara dağıtıp servetini tükettikten sonra etrafında kimse kalmaz. Dostları tarafından terk edilir.
Ve Timon bu duruma isyan ederek; Ey insanlar, evime geldiğiniz zaman sizlere en güzel yemekleri yaptırdım, ceplerinizi altınlarla doldurdum, şimdi nerdesiniz.
Yıldız Sinema dergisine verdiği mülakatta Atinalı Timon hikayesinden çok etkilendiğini anlatan Cahide Sonku bu dönemde Tepebaşı belediye tiyatrosunda Kral Lear oyununda Kral´ın küçük kızı rolünü oynadığını anlatır. Eserde Kral Lear tüm servetini ve yetkilerini kızlarına dağıtır.
Sonuçta kızları Kralı deli olmuş diye onu terk eder ve yalnız bırakır. Yalnız küçük kızı babası ile ilgilenir. Cahide çok okuyordu, zaman bulduğunda değil, geceleri az uyuyor, okumaya vakit ayırıyordu.
Cahide verdiği mülakatta, okuduğu romanlar arasında en çok Charles Dickens´ın İki Şehrin Hikayesi adlı eserinden etkilendiğini anlatır. Eser 1859 yılında gezetelerde tefrika edilmek üzere yazılmış olup, Fransız devrimini esnasında Paris ve Londra´da yaşayan yoksul köylülerin ve aristokratların devrim öncesi ve sonrası değişen hayatlarını anlatmaktadır. 200 milyonun üzerinde satışla tüm zamanların en meşhur romanları arasında yer alır.
Bir dönemin en tanınmış sanatçısı Cahide Sonku´yu andık. Biraz da Fakir Baykurt´tan ve onun tanınmış eseri Yılanların Öcü kitabından bahsedelim. Roman yayınlandıktan sonra çok büyük ilgi görür. Yönetmeni Metin Erksan tarafından filmi çekilir. Kırsal kesimde geri kalmışlığı anlatan filmde Fikret Hakan, Kadir Savun ve Aliye Rona başrolleri paylaşırlar. Aliye Rona haksızlığa ve yoksulluğa karşı çıkan köylü kadını rölünde mükemmel bir oyun sergileyerek yıldızlaşır.
Filmin yıldız oyuncusu Aliye Rona daha sonra Yaşar Kemal´in Yılanı Öldürseler romanından sinemaya uyarlanan filmde de oynamış ve yine başarılı bir oyunculuk sergileyerek başarısının bir tesadüf olmadığını göstermiştir.
!982 yapımı olan Yılanı Öldürseler filminin yönetmeni Türkan Şoray´dır. Filmin Başrolerinde Türkan Şoray, Aliye Rona, Hüseyin Peyda, Ahmet Mekin ve Talat Bulut gibi yıldız oyuncular olmasına rağmen Aliye Rona gösterdiği performans ile öne çıkmıştır.
Aliye Rona dünya çapında şöhret olabilecek yetenekte bir karakter oyuncusu olmasına rağmen hastalandığı dönemde bir bakımevinde yalnızlık içinde yaşama veda etti.
Türk Sanat Müziğimizin Divası olan Müzeyyen Senar´ın gençlik yıllarındaki sesine benzerliği ile öne çıkan Behiye Aksoy Ankara radyosunun düzenlediği ses yarışmasını kazanarak 1948 yılında girdiği radyoda hızla şöhreti yakaladı.
Ankara Gölbaşı gazinosunda sahneye çıktığında fırtınalar kopardı. Gazino´nun müdavimleri arasında politikacı Osman Bölükbaşı da vardı. Bölükbaşının Behiye Aksoy hayranlığı gazetecilerin gözünden kaçmaz ve bir basın toplantısında şu soruyu sorarlar; Sayın Bölükbaşı, Behiye Aksoy´a aşık mı oldunuz, her gün gazinoya gidip onu izliyorsunuz. Bölükbaşı da; Çok sevdiğim bir şarkı var onu dinlemeye gidiyorum. Hangi şarkı sorusuna ise şu yanıtı verir Bölükbaşı; Bende aşk tükendi ateşim yanmaz, Bu ateş küllendi seni de yakmaz, Çağırsan faydasız gelsen de olmaz, Gelemem meleğim geç bu sevda dan .
Behiye Aksoy dendiğinde onun okuduğu ve onunla özdeşleşen o şarkıyı anmadan olmaz;
Kapın her çalındıkça, o mudur diyeceksin
Beni kaybettin artık sen çok bekleyeceksin
Peki yaşarken unutulan 1980 sonrası Namuslu filmi ile Türk Sinemasında
fırtınalar estiren Şener Şen´i nasıl unutabiliriz? Muhsin Bey filmiyle Uğur Yücel
ile birlikte dostlukları, toplumun hızla arabesk müziğe kaymasını ve unutulan sanatçıların hazin öykülerini anlatır.
Muhsin Bey filminin başlangıcında genç Müzeyyen Senar sahnede unutulmaz şarkısını söylemektedir;
Ağlamakla inlemekle ömrüm gelip geçiyor
Devası yok garip gönlüm günden güne eriyor
Geçmiş yıllarda Cumhuriyet Gazetesinde ilginç bir haber okudum, Dünya sinemasını en güzel kadın sanatçısı Alman asıllı Marlin Dietrich öldüğünde onun ismini Berlin´in en büyük meydanına koydular. Marlin Mavi Melek filminde oyunculuğu ve güzelliği ile efsane oldu.
Victor Hugo öldüğü zaman cenaze törenine bir milyon insan katıldı.
Ülkemizde de edebiyata, yazarlarımıza, sanata ve sanatçıya aynı duyarlılığın gösterilmesini temenni ediyoruz.

 

 

Anahtar Kelimeler: SANAT, ÜZERİNE
Yazarın Diğer Yazıları
EDEBİYAT TARİHİNDE UNUTULMAZ AŞKLAR (14 Nisan 2021 - Çarşamba)
KENTLER BÜYÜK KÖYLERE DÖNÜŞTÜ (31 Mart 2021 - Çarşamba)
KÜTÜPHANE YENİ BİR DÜNYADIR (24 Mart 2021 - Çarşamba)
TARİHİ OLAYLAR SARIKAMIŞ VE HİROŞİMA (17 Mart 2021 - Çarşamba)
VE SİNEMA (10 Mart 2021 - Çarşamba)
SEVMEK YAŞAM DEMEKTİR (17 Şubat 2021 - Çarşamba)
MUAMMER AKSOY ANAYASA UZMANIYDI (10 Şubat 2021 - Çarşamba)
TARİHLE KUŞANMIŞ ANTİK KENT KUDÜS (03 Şubat 2021 - Çarşamba)
TİMUR SELÇUK YAŞAMA VEDA ETTİ (27 Ocak 2021 - Çarşamba)
KALBİMİ VATANIMA GÖMÜN (20 Ocak 2021 - Çarşamba)
ÇAĞIN TEKNOLOJİK YAPISI (13 Ocak 2021 - Çarşamba)
BEYAZ PERDE DÜNYA İNSANIYLA BULUŞMADIR (23 Aralık 2020 - Çarşamba)
KIRILAN PLAKLARIN HİKAYESİ (16 Aralık 2020 - Çarşamba)
Keşifler dünyasına tarihsel bakış (09 Aralık 2020 - Çarşamba)
Masal şehri; İstanbul (25 Kasım 2020 - Çarşamba)
KÜLTÜR VE SANATIN İNSANA YANSIMASI (12 Kasım 2020 - Perşembe)
YÜZYILIN EN PAHALI KİTABI (04 Kasım 2020 - Çarşamba)
FUZULİ´DEN ŞEKSPİR´E MESAJ (28 Ekim 2020 - Çarşamba)
ONLARI UNUTMAK MÜMKÜN MÜ? (22 Ekim 2020 - Perşembe)
EBEDİ AŞK (14 Ekim 2020 - Çarşamba)
Kırsalı Batı´yla taşıyan aydın (07 Ekim 2020 - Çarşamba)
Evrensel Mısır sineması (11 Eylül 2020 - Cuma)
POLİTİK YAŞAMDA YOL AYRIMI (04 Eylül 2020 - Cuma)
MAHATMA GANDİ VE CHARLİE CAHPLİN (28 Ağustos 2020 - Cuma)
CHP´NİN 37.KURULTAY MESAJI (21 Ağustos 2020 - Cuma)
Hiroşima´nın 75.yılı anısına (14 Ağustos 2020 - Cuma)
SANAT DÜNYASINA BİR BAKIŞ (07 Ağustos 2020 - Cuma)
KURTULUŞ LOZAN´DA BELGELENDİ (24 Temmuz 2020 - Cuma)
Sinema tarihinin muhteşem kadını (16 Temmuz 2020 - Perşembe)
SİNEMA TARİHİNE BİR BAKIŞ (03 Nisan 2020 - Cuma)
ANTAKYA TARİHLE KUŞANMIŞ KENT (27 Mart 2020 - Cuma)
SPARTAKÜS YAŞAMA VEDA ETTİ (28 Şubat 2020 - Cuma)
TRENLERİN SESİ DUYULMAZ OLDU (07 Şubat 2020 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (24 Ocak 2020 - Cuma)
DERTLİ PINAR (06 Aralık 2019 - Cuma)
Şampanya İçilerek Kutlanan Ölüm (29 Kasım 2019 - Cuma)
Umutsuz adamdan uzak durun (22 Kasım 2019 - Cuma)
BAĞ BOZUMU (15 Kasım 2019 - Cuma)
TARİHSEL UNUTULMAZ MEKTUPLAR (01 Kasım 2019 - Cuma)
BABALAR VE OĞULLARI (20 Eylül 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDEN SEÇMELER (13 Eylül 2019 - Cuma)
TROYA DAĞLARI UYGARLIĞIN BEŞİĞİDİR (30 Ağustos 2019 - Cuma)
İlhan Selçuk´tan politik anılar (12 Temmuz 2019 - Cuma)
Romalı Brutus´ün yanılgısı (05 Temmuz 2019 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (06 Haziran 2019 - Perşembe)
BİR DOSTUN ARKASINDAN (31 Mayıs 2019 - Cuma)
İskenderun ve Kitaplı Yıllar (24 Mayıs 2019 - Cuma)
MISIRLI ESMA HAN´IN UMUTSUZ AŞKI (17 Mayıs 2019 - Cuma)
Don Kişot´lar öncüdür (10 Mayıs 2019 - Cuma)
KEŞİFLER DÜNYASI (05 Nisan 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDE BİR EFSANE (15 Mart 2019 - Cuma)
Ahım gibi ah var mı acep (01 Mart 2019 - Cuma)
Modası Geçmeyen Bir Yolculuk (22 Şubat 2019 - Cuma)
14 ŞUBAT´IN ANLAMI (15 Şubat 2019 - Cuma)
LATİN AMERİKA VE YAKIN TARİHİ (08 Şubat 2019 - Cuma)
BUĞDAY İHRAÇ EDEN ÜLKEYDİK (25 Ocak 2019 - Cuma)
UNUTULAN DOSTLUKLAR VE EDEBİYAT (18 Ocak 2019 - Cuma)
SÖZ UÇAR YAZI KALIR (11 Ocak 2019 - Cuma)
TARİHTEN BİR YAPRAK 1960´LI YILLAR (28 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAR KEMAL VE NOBEL ÖDÜLÜ (21 Aralık 2018 - Cuma)
Elveda Hindistan (14 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAM VE DOĞA KÜLTÜRÜ (09 Kasım 2018 - Cuma)
Dünya Edebiyatı ve Savaşlar (19 Ekim 2018 - Cuma)
ENGELS´İN EVİ (28 Eylül 2018 - Cuma)
Kağıt Fabrikası Olmayan Ülke (14 Eylül 2018 - Cuma)
Köyden Gelen Aydına Veda (31 Ağustos 2018 - Cuma)
BİR USTANIN ANILARI (17 Ağustos 2018 - Cuma)
Çöl Tilkisi´nin Son Günü (03 Ağustos 2018 - Cuma)
TARİHİ ROMA´DA BİR GEZİNTİ (13 Temmuz 2018 - Cuma)
BAŞARI UMUTTAN BESLENİR (06 Temmuz 2018 - Cuma)
BEYAZ PERDENİN UNUTULMAZLARI (29 Haziran 2018 - Cuma)
SANATLA KUŞANMIŞ LİDERLER (22 Haziran 2018 - Cuma)
"İşte Paşam İstanbul" (01 Haziran 2018 - Cuma)
ÖLÜMSÜZLERİN UNUTULMAYAN AŞKLARI (25 Mayıs 2018 - Cuma)
ARKADAŞ (18 Mayıs 2018 - Cuma)
KİTAPSIZ BİLENLER (11 Mayıs 2018 - Cuma)
ARTİST KARTPOSTALLARI (27 Nisan 2018 - Cuma)
TÜRK BASININDA HÜRRİYET GAZETESİ (13 Nisan 2018 - Cuma)
Edebiyat Ustası Victor Hugo (15 Mart 2018 - Perşembe)
Burjuva Kökenden Gelen Bir Aydın (01 Mart 2018 - Perşembe)
14 Şubat: Tarihsel Bir Gün (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Politika Uzlaşma Sanatıdır (08 Şubat 2018 - Perşembe)
Dünya Sinemasında Unutulmazlar (25 Ocak 2018 - Perşembe)
EDEBİYAT VE SANATIN NERESİNDEYİZ (11 Ocak 2018 - Perşembe)
Sevmek Yaşamak Demektir (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Unutulmaz Radyo Günleri (28 Aralık 2017 - Perşembe)
Gözlerden Kalplere Sesler (15 Aralık 2017 - Cuma)
EDEBİYAT TARİHİ AYDINLANMAKTIR (08 Aralık 2017 - Cuma)
SAVAŞLARDAN ÇIKARI OLANLAR (10 Kasım 2017 - Cuma)
Elveda Hindistan (27 Ekim 2017 - Cuma)
Elia Kazan ve Livaneli Dostluğu (20 Ekim 2017 - Cuma)
Halep Gezi Anıları (13 Ekim 2017 - Cuma)
Teknoloji ve bilimin zaferi (06 Ekim 2017 - Cuma)
O bir zamanlar kraliçeydi (22 Eylül 2017 - Cuma)
Türk Sinemasında Kayıplar (25 Ağustos 2017 - Cuma)
İdeal Öğretmen (18 Ağustos 2017 - Cuma)
Bir Zamanlar Antakya (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (28 Temmuz 2017 - Cuma)
TARiHLE SÖYLEŞİLER (14 Temmuz 2017 - Cuma)
Treni Yürüten Önder (07 Temmuz 2017 - Cuma)
İhanete giden yol (30 Haziran 2017 - Cuma)
CHP Kendini Ortaya Koydu (23 Haziran 2017 - Cuma)
Senede Bir Gün (16 Haziran 2017 - Cuma)
Batı Dünyasında Son Gelişmeler (09 Haziran 2017 - Cuma)
Sevgisiz hayat bitkiseldir (02 Haziran 2017 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (26 Mayıs 2017 - Cuma)
Beyazperdenin Unutulmazları (18 Mayıs 2017 - Perşembe)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi