Senede Bir Gün
Nazım Hikmet´in 54. ölüm yıldönümü anısına
Tarih: 16.6.2017 11:37:28
Sadullah ÇAĞLAR

Nazım Hikmet´in 54. ölüm yıldönümü anısına

İnsan yaşamının gelişiminde belirleyici olan genel kültürdür. İnsanın ufkunu açan sanatlardır.

Örneğin kitaplar, tiyatro, sinema, müzik, şiir, opera kent kültüründe en önemli araçtı. 1950 yılına kadar İskenderun, kitapçılarla kuşanmıştı.

1948 çocukluk yıllarımdı. Okuma merakı bende tutkuydu. Özellikle sinema benim için inanılmaz hayal dünyasıydı. Orada büyük aşklar, Fransa ihtilali…Kraliçe Marie Antoinette, sarayın önüne gelen halka "Benden ne istiyorsunuz."

"Açız."

"O zaman pasta yiyin."

Halktan haykırış: ´Avusturya orospusu.´

Kraliçe Maria Antonet Avusturya Kralı´nın kızıydı.

Sonra Roma imparatoru Neron´un Roma´yı yakması, bizlerin yarına yönelik sanki bir bilgi birikimine neden oluyordu.

1950 yılına kadar Türk sineması tiyatro ağırlıklıydı. Yılda bir kaç film yapılırdı. 1948 yılıydı, çocuk sayılırdım. Şimdi dönerciler yeri sinemalar caddesiydi. Orada Fransız mimarisi halk sineması vardı. O dönemde genellikle Mısır filmleri oynardı. Yahudi asıllı Leyla Murat, Bedir Lama, Fatma Rüştü, Yusuf Vehbi bu artistlerin yaptığı filmler genelde klasik olurdu. Mısır sineması o süreçte ileriydi. Beni etkileyen filmlere bir kaç defa giderdim. Mesela Leyla ile Mecnun, Fakir çocuklar, Kızım duymasın, Beyaz gül... Bir gün Halk Sineması´nın önünde büyükçe bir film afişi asılmıştı; ´Senede bir gün´. Filmin yıldızları Cahide Sonku, Suavi Tedü, Sami Ayanoğlu ve unutulmaz dublaj sanatçısı Ferdi Tayfur. Film yıllar geçmesine rağmen unutulmadı. Yeniden yapıldı, ama Cahide Sonku´nun oynadığı film aşılmadı.

Onun tabi altın sarısı saçları, gizemli yüzü… sanki bir tanrıçaydı. Köyde geçen bir aşk hikayesini işleyen konu gerçekten trajedik bir aşkı anlatıyordu. Günümüzde böyle bir roman yaratılamaz. Filmde köyde geçen iki nişanlı, köyün en güzel kızı Nazlı amcasının oğluyla sözlüdür. Köyün güvenlik sorumlusu Nazlı´ya ne pahasına olursa olsun sahip olmak istiyordu. Olay Osmanlı döneminde geçiyor. Konunun yaşandığı yer Bulgaristan. Köye hakim olan kişi tarafından rahatsız edilen aile, sonuçta İstanbul´a göçe karar veriyorlar. Birgün köyden kaçarken ihbar üzerine yolda çatışma olur. Nazlı´nın nişanlısı Emin, arabadan atlar. "Siz gidin" der, onları kurtarmak için Emin kendini ateşe atar, yaralanır. Aile İstanbul´a ulaşır. Emin çatışmada yaralanır. Hapse atılır. Aradan seneler geçer.

Nazlı büyük aşkını unutamaz. Sürekli Emin´i bekler ama o gelmez. Üzüntü sonucu Nazlı verem hastalığına yakalanır. Onu tedavi eden doktor ona aşık olur ve Nazlı´ya bir gün "Bak Nazlı iyileştin. Bu tedavi sonucunda bende irademi aşan bir tutku oldu, sana aşık oldum. Beni bağışla. Sevdalı olduğunu biliyorum. Nişanlını sevmeye devam et. Ben sana asla engel olmam."

"Doktor benim iyileşmemde çok emeğin geçti. Ben Emin´i seviyorum. Aradan yıllar geçti, ama onu hala seviyorum. Doktor benim kalbim hasta."

Sonra Nazlı babası tarafından ikna edilir: "Kızım sen hastasın bakıma ihtiyacın var." Düğün gecesi nikah yapılmadan Emin, amcasının evinin kapısını çalar. Kapı açılır Emin içeri girer. Amcası artık büyük bir tüccardır Emin´in üstündeki elbiseler dökülüyor, bitkin bir vaziyette. Amcaya haber verilir. Karşısında Emin´i gören adam şaşkına döner. "Emin biz seni öldü sanıyorduk. Senelerce Nazlı seni bekledi. Sonra hasta oldu. Senden umut kesilince onu tedavi eden doktora verdik. Şu anda düğünü yapılıyor. Ona değişik şeyler söyle yoksa tekrar hastalanır."

Nazlı üzerinde gelin elbisesiyle içeri girer. "Nereden çıktın, Emin bugünü mü buldun gelecek? Keşke ölseydim şu elbisem kefenim olsaydı. Emin anlat, neler oldu?" "Sizden sonra yaralandım, hapis yattım. Sonra çıktım, işim iyi gitti, evlendim." Nazlı´nın gözleri Emin´in yırtık ayakkabılarına takılır. "Emin benimle konuşurken gözlerini yere dikme gözlerimin içine bak öyle konuş."

"Ne anlatmamı istiyorsun Nazlı? Keşke yaralandığım zaman ölseydim. Ne evlenmesi? Bana köyde verdiğin mendili hala saklıyorum. Al kalbim hala yaralı. Sana vücudumdan çıkan kurşunlar düğün hediyem olsun."

Bu konuşmaları kapıdan dinleyen doktor içeri girer. "Nazlı, Emin gerçekten soylu bir insanmış. İstediğiniz zaman biraraya gelebilirsiniz. O zaman senede birgün Çamlıca tepesinde buluşursunuz."

Bu film beni yıllarca etkiledi ve de Cahide Sonku´nun bütün filmlerine gittim.

Peki filmin senaryosunu kim yazmıştı? Eserin sahibi İhsan Koza´ydı. İhsan Koza diye bir yazar yoktu. 1954 yılıydı. Bir gün Toros Kitapevi´nin vitrininde ´Senede bir gün´ kitabını gördüm ve hemen aldım. Romanın yazarı İnsan Koza. Kitapçıya "Süleyman abi bu roman kimin eseri?"

"Bende bilmiyorum zannedersem çok eski bir edebiyatçı."

Aradan yıllar geçti. Ben bu romanın yazarını hep merak ettim. 1977 yılıydı. Milliyet Sanat Dergisi´nde bir başlık dikkatimi çekti: Nazım Hikmet´in sinema dünyası

Sinemada Nazım´ın eserleri Şehvet kurbanı, Karım beni aldırsa ve Kahveci güzeli. Nazım, bir söyleşisinde olayı şöyle anlatır. "Senede bir gün romanını hapishanede yazdım. İpek Film şirketinin sahibi İhsan İpekçi, (İsmail Cem´in babası) birgün hapishaneye beni ziyarete gelmişti. Ona, İhsan bey yeni yazdığım bir kitap var ben yasaklıyım yayınlayamam. Ne yapalım?" dediğimde, "İhsan adıyla yayınlarız. Yalnız soyadını değişik yaparız. İpekçi Koza olur" dedi.

Çok yönlü sanatçıydı Nazım; aynı zamanda Lüküs Hayat operası da onu eseriydi. 1950 yılında hapisten çıktığı günlerde onu ziyaret eden İpekçi ve Cahide Sonku´ya Nazım, "Yahu şu benim senaryosunu yazdığım filmleri bana gösterin merak ediyorum."

´Senede bir gün´  kitabının yazarını yıllar sonra öğrendim. Devrimci sanatçı Nazım Hikmet´e hayranlığım abideleşti. O, ölümsüzdü.

18 haziran 2015 tarihinde yayınlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Senede
Yazarın Diğer Yazıları
TARİHSEL DÖNEMİN UNUTULMAZ MEKTUPLARI (18 Mayıs 2022 - Çarşamba)
BATININ ÖDÜLLÜ KAHRAMANLARI (11 Mayıs 2022 - Çarşamba)
KÖYDEN KENTE GÖÇ (28 Nisan 2022 - Perşembe)
KÜTÜPHANELER İNSANI BİLİME TAŞIR (13 Nisan 2022 - Çarşamba)
SİNEMA TARİHİNDEN UNUTULMAZ FİLMLER (06 Nisan 2022 - Çarşamba)
BATI DÜNYASINDA SON AYDINLAR (30 Mart 2022 - Çarşamba)
POLİTİKA VE UZLAŞMA SANATI (24 Mart 2022 - Perşembe)
Yakın tarihimizde sanat ve edebiyat (17 Mart 2022 - Perşembe)
KÖRLEŞME SONRASI (09 Mart 2022 - Çarşamba)
HALKEVLERİNİ UNUTMAK MÜMKÜN MÜ (03 Mart 2022 - Perşembe)
SEVDA ŞARKILARINDA HEP SEN VARDIN (24 Şubat 2022 - Perşembe)
DÜNYA GENELİNDE UKRAYNA OLAYI (17 Şubat 2022 - Perşembe)
SEVGİ VE SONSUZLUK (10 Şubat 2022 - Perşembe)
ELVEDA ESKİ KENTLER (02 Şubat 2022 - Çarşamba)
TARİHTE YAŞANMIŞ BÜYÜK AŞKLAR (27 Ocak 2022 - Perşembe)
BATI DÜNYASINDA İKİ TÜRK AYDINI (19 Ocak 2022 - Çarşamba)
SİNEMA TARİHİNDE TARTIŞMALI FİLMLER (12 Ocak 2022 - Çarşamba)
AYDINLANMA EĞİTİMDEN KAYNAKLANIR (23 Aralık 2021 - Perşembe)
İNSAN HAKLARI YAŞAMA HAKKIDIR (16 Aralık 2021 - Perşembe)
BEYAZ PERDE´NİN EĞİTİME KATKISI (08 Aralık 2021 - Çarşamba)
ADANA HİLTON´DA BİR PANEL (01 Aralık 2021 - Çarşamba)
Politik yaşamda genel kültür (18 Kasım 2021 - Perşembe)
Politik Yaşamda Bilim (03 Kasım 2021 - Çarşamba)
YAPRAK DÖKÜMÜ MEVSİMİ GELDİ (27 Ekim 2021 - Çarşamba)
BENDEN SELAM OLSUN ANADOLUYA (21 Ekim 2021 - Perşembe)
Tarihle Söyleyişler (13 Ekim 2021 - Çarşamba)
DÜNYA EDEBİYATINDA TOLSTOY VE DOSTOYEVSKİ (29 Eylül 2021 - Çarşamba)
Felsefe Kültürün Neresinde? (23 Eylül 2021 - Perşembe)
Evrensel sanatçı yaşama veda etti (15 Eylül 2021 - Çarşamba)
ŞARLO´NUN AMERİKAN RÜYASI (08 Eylül 2021 - Çarşamba)
1 Eylül Zaferi İnsanlığın Kazanımıdır (01 Eylül 2021 - Çarşamba)
Kara gün (25 Ağustos 2021 - Çarşamba)
ATOM BOMBASI VE SOĞUK SAVAŞ (18 Ağustos 2021 - Çarşamba)
Sevgi yaşama güç katar (11 Ağustos 2021 - Çarşamba)
CUMHURİYET LOZAN´DA KAZANILDI (28 Temmuz 2021 - Çarşamba)
SİNEMANIN UNUTULMAZ FİLMLERİ (14 Temmuz 2021 - Çarşamba)
Tarih Boyunca Unutulmaz Aşk Mektupları (30 Haziran 2021 - Çarşamba)
1940 Türkiye´de 40 Bilim Adamı (16 Haziran 2021 - Çarşamba)
KLASİK TÜRK MÜZİĞİNİN GELİŞİMİ (09 Haziran 2021 - Çarşamba)
Akdeniz´de Bir Kraliçe (02 Haziran 2021 - Çarşamba)
İTALYAN SİNEMASININ KLASİK FİLMLERİ (26 Mayıs 2021 - Çarşamba)
DOKTOR FEYRUZ KARAALİ´Yİ KAYBETTİK (19 Mayıs 2021 - Çarşamba)
OKUNMAYAN YAZARLARA NOBEL ÖDÜLÜ (12 Mayıs 2021 - Çarşamba)
KENNEDY VE 1962 KÜBA KRİZİ (06 Mayıs 2021 - Perşembe)
KÖY ENSTİTÜLERİ AYDINLANMA DÖNEMİYDİ (29 Nisan 2021 - Perşembe)
EDEBİYAT TARİHİNDE UNUTULMAZ AŞKLAR (14 Nisan 2021 - Çarşamba)
KENTLER BÜYÜK KÖYLERE DÖNÜŞTÜ (31 Mart 2021 - Çarşamba)
KÜTÜPHANE YENİ BİR DÜNYADIR (24 Mart 2021 - Çarşamba)
TARİHİ OLAYLAR SARIKAMIŞ VE HİROŞİMA (17 Mart 2021 - Çarşamba)
VE SİNEMA (10 Mart 2021 - Çarşamba)
SANAT ÜZERİNE (24 Şubat 2021 - Çarşamba)
SEVMEK YAŞAM DEMEKTİR (17 Şubat 2021 - Çarşamba)
MUAMMER AKSOY ANAYASA UZMANIYDI (10 Şubat 2021 - Çarşamba)
TARİHLE KUŞANMIŞ ANTİK KENT KUDÜS (03 Şubat 2021 - Çarşamba)
TİMUR SELÇUK YAŞAMA VEDA ETTİ (27 Ocak 2021 - Çarşamba)
KALBİMİ VATANIMA GÖMÜN (20 Ocak 2021 - Çarşamba)
ÇAĞIN TEKNOLOJİK YAPISI (13 Ocak 2021 - Çarşamba)
BEYAZ PERDE DÜNYA İNSANIYLA BULUŞMADIR (23 Aralık 2020 - Çarşamba)
KIRILAN PLAKLARIN HİKAYESİ (16 Aralık 2020 - Çarşamba)
Keşifler dünyasına tarihsel bakış (09 Aralık 2020 - Çarşamba)
Masal şehri; İstanbul (25 Kasım 2020 - Çarşamba)
KÜLTÜR VE SANATIN İNSANA YANSIMASI (12 Kasım 2020 - Perşembe)
YÜZYILIN EN PAHALI KİTABI (04 Kasım 2020 - Çarşamba)
FUZULİ´DEN ŞEKSPİR´E MESAJ (28 Ekim 2020 - Çarşamba)
ONLARI UNUTMAK MÜMKÜN MÜ? (22 Ekim 2020 - Perşembe)
EBEDİ AŞK (14 Ekim 2020 - Çarşamba)
Kırsalı Batı´yla taşıyan aydın (07 Ekim 2020 - Çarşamba)
Evrensel Mısır sineması (11 Eylül 2020 - Cuma)
POLİTİK YAŞAMDA YOL AYRIMI (04 Eylül 2020 - Cuma)
MAHATMA GANDİ VE CHARLİE CAHPLİN (28 Ağustos 2020 - Cuma)
CHP´NİN 37.KURULTAY MESAJI (21 Ağustos 2020 - Cuma)
Hiroşima´nın 75.yılı anısına (14 Ağustos 2020 - Cuma)
SANAT DÜNYASINA BİR BAKIŞ (07 Ağustos 2020 - Cuma)
KURTULUŞ LOZAN´DA BELGELENDİ (24 Temmuz 2020 - Cuma)
Sinema tarihinin muhteşem kadını (16 Temmuz 2020 - Perşembe)
SİNEMA TARİHİNE BİR BAKIŞ (03 Nisan 2020 - Cuma)
ANTAKYA TARİHLE KUŞANMIŞ KENT (27 Mart 2020 - Cuma)
SPARTAKÜS YAŞAMA VEDA ETTİ (28 Şubat 2020 - Cuma)
TRENLERİN SESİ DUYULMAZ OLDU (07 Şubat 2020 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (24 Ocak 2020 - Cuma)
DERTLİ PINAR (06 Aralık 2019 - Cuma)
Şampanya İçilerek Kutlanan Ölüm (29 Kasım 2019 - Cuma)
Umutsuz adamdan uzak durun (22 Kasım 2019 - Cuma)
BAĞ BOZUMU (15 Kasım 2019 - Cuma)
TARİHSEL UNUTULMAZ MEKTUPLAR (01 Kasım 2019 - Cuma)
BABALAR VE OĞULLARI (20 Eylül 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDEN SEÇMELER (13 Eylül 2019 - Cuma)
TROYA DAĞLARI UYGARLIĞIN BEŞİĞİDİR (30 Ağustos 2019 - Cuma)
İlhan Selçuk´tan politik anılar (12 Temmuz 2019 - Cuma)
Romalı Brutus´ün yanılgısı (05 Temmuz 2019 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (06 Haziran 2019 - Perşembe)
BİR DOSTUN ARKASINDAN (31 Mayıs 2019 - Cuma)
İskenderun ve Kitaplı Yıllar (24 Mayıs 2019 - Cuma)
MISIRLI ESMA HAN´IN UMUTSUZ AŞKI (17 Mayıs 2019 - Cuma)
Don Kişot´lar öncüdür (10 Mayıs 2019 - Cuma)
KEŞİFLER DÜNYASI (05 Nisan 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDE BİR EFSANE (15 Mart 2019 - Cuma)
Ahım gibi ah var mı acep (01 Mart 2019 - Cuma)
Modası Geçmeyen Bir Yolculuk (22 Şubat 2019 - Cuma)
14 ŞUBAT´IN ANLAMI (15 Şubat 2019 - Cuma)
LATİN AMERİKA VE YAKIN TARİHİ (08 Şubat 2019 - Cuma)
BUĞDAY İHRAÇ EDEN ÜLKEYDİK (25 Ocak 2019 - Cuma)
UNUTULAN DOSTLUKLAR VE EDEBİYAT (18 Ocak 2019 - Cuma)
SÖZ UÇAR YAZI KALIR (11 Ocak 2019 - Cuma)
TARİHTEN BİR YAPRAK 1960´LI YILLAR (28 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAR KEMAL VE NOBEL ÖDÜLÜ (21 Aralık 2018 - Cuma)
Elveda Hindistan (14 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAM VE DOĞA KÜLTÜRÜ (09 Kasım 2018 - Cuma)
Dünya Edebiyatı ve Savaşlar (19 Ekim 2018 - Cuma)
ENGELS´İN EVİ (28 Eylül 2018 - Cuma)
Kağıt Fabrikası Olmayan Ülke (14 Eylül 2018 - Cuma)
Köyden Gelen Aydına Veda (31 Ağustos 2018 - Cuma)
BİR USTANIN ANILARI (17 Ağustos 2018 - Cuma)
Çöl Tilkisi´nin Son Günü (03 Ağustos 2018 - Cuma)
TARİHİ ROMA´DA BİR GEZİNTİ (13 Temmuz 2018 - Cuma)
BAŞARI UMUTTAN BESLENİR (06 Temmuz 2018 - Cuma)
BEYAZ PERDENİN UNUTULMAZLARI (29 Haziran 2018 - Cuma)
SANATLA KUŞANMIŞ LİDERLER (22 Haziran 2018 - Cuma)
"İşte Paşam İstanbul" (01 Haziran 2018 - Cuma)
ÖLÜMSÜZLERİN UNUTULMAYAN AŞKLARI (25 Mayıs 2018 - Cuma)
ARKADAŞ (18 Mayıs 2018 - Cuma)
KİTAPSIZ BİLENLER (11 Mayıs 2018 - Cuma)
ARTİST KARTPOSTALLARI (27 Nisan 2018 - Cuma)
TÜRK BASININDA HÜRRİYET GAZETESİ (13 Nisan 2018 - Cuma)
Edebiyat Ustası Victor Hugo (15 Mart 2018 - Perşembe)
Burjuva Kökenden Gelen Bir Aydın (01 Mart 2018 - Perşembe)
14 Şubat: Tarihsel Bir Gün (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Politika Uzlaşma Sanatıdır (08 Şubat 2018 - Perşembe)
Dünya Sinemasında Unutulmazlar (25 Ocak 2018 - Perşembe)
EDEBİYAT VE SANATIN NERESİNDEYİZ (11 Ocak 2018 - Perşembe)
Sevmek Yaşamak Demektir (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Unutulmaz Radyo Günleri (28 Aralık 2017 - Perşembe)
Gözlerden Kalplere Sesler (15 Aralık 2017 - Cuma)
EDEBİYAT TARİHİ AYDINLANMAKTIR (08 Aralık 2017 - Cuma)
SAVAŞLARDAN ÇIKARI OLANLAR (10 Kasım 2017 - Cuma)
Elveda Hindistan (27 Ekim 2017 - Cuma)
Elia Kazan ve Livaneli Dostluğu (20 Ekim 2017 - Cuma)
Halep Gezi Anıları (13 Ekim 2017 - Cuma)
Teknoloji ve bilimin zaferi (06 Ekim 2017 - Cuma)
O bir zamanlar kraliçeydi (22 Eylül 2017 - Cuma)
Türk Sinemasında Kayıplar (25 Ağustos 2017 - Cuma)
İdeal Öğretmen (18 Ağustos 2017 - Cuma)
Bir Zamanlar Antakya (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (28 Temmuz 2017 - Cuma)
TARiHLE SÖYLEŞİLER (14 Temmuz 2017 - Cuma)
Treni Yürüten Önder (07 Temmuz 2017 - Cuma)
İhanete giden yol (30 Haziran 2017 - Cuma)
CHP Kendini Ortaya Koydu (23 Haziran 2017 - Cuma)
Batı Dünyasında Son Gelişmeler (09 Haziran 2017 - Cuma)
Sevgisiz hayat bitkiseldir (02 Haziran 2017 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (26 Mayıs 2017 - Cuma)
Beyazperdenin Unutulmazları (18 Mayıs 2017 - Perşembe)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi