SÖZ UÇAR YAZI KALIR
Sadullah ÇAĞLAR
Tarih: 11.1.2019 11:13:21
Sadullah ÇAĞLAR

İnsan soyunun varoluşundan günümüze kadar kalıcı olan nedir? İlk duvar resimleri, yazı, söz… söz unutulur ama yazı unutulmaz. 

Eski Mısır´da II. Ramses savaş sonrası Hitit Kralı ile yaptığı Kadeş Barış Anlaşması´nın tableti Kahire Müzesi´ndedir.
Geçtiğimiz yıllarda Viyana Sanat Evi´nde Fransa Kraliçesi Marie Antoinette´in, giyotine ölüme giderken sevdiği adam İsveçli sevgilisi markiye yazdığı veda mektubu 1 milyon dolara satıldı. Alıcının ismi açıklanmadı. Kraliçenin yazdığı mektup son derece duygu doluydu:
“Sevgili Markiz, bu satırları okuduğunda ben çoktan toprağın altında olacağım. Son görüşmemizde sana bakarken o anın hiç bitmesini istemedim. Seni ilk gördüğüm baloda kim bu gözleri gece gibi simsiyah insan. İnsan bir anda sevebilir mi? Bu nasıl oldu? İrademe hakim olamadım. Ben, hep çocukları sevdim. Ama eşim Kral Luis dışında bir erkek olacağına hiçbir zaman inanmadım. Ama sen karşıma çıktın. İsveç´in karlı soğuk dalgalarından, Viyana´nın gururlu prensesine taparcasına herkesin önünde eğildiği Fransa´nın gururlu kraliçesi nasıl olurda bir gün aşkın esiri olacak, bir sevda tutkusuna kalbi yenik düşecekti.
Sana veda ederken, sevgilim giyotinde ölüme giderken hep seni düşüneceğim. Sana beni hatırlaman için kraliçeyi hatırlatan en değerli yüzüğümü bırakıyorum. Elveda İsveçli adam.”
Kraliçe Antoinette´in mektubunun günümüze kadar kalması yazının önemini yansıtır.
Atomu keşfeden Albert Einstein´ın arkadaşına yazılı belge denecek yazısı yüksek bedelle satıldığı gibi…
Hani derler ya ‘geçmişi bilmeyen toplum, geleceğe açıklık getiremez´. Mektuplar, yazım, tarihe ışık tutan belgelerdir. Eğer yazı olmasaydı, Fuzuli´nin, Leyla ile Mecnun, ya da ölümsüz Şenspir´in insanlığa armağan ettiği eşsiz eseri olan Atinalı Timon´un paranın esiri olan insanı uyaran vasiyetname anlamını taşıyan güzelim kitabına ulaşabilir miydik?
Peki Mezopotamya ya da Mısır uygarlığı ne durumda? Yerlerde sürünüyor. Dünkü piramitlerin ülkesi mezhep çatışması içinde. Eski Doğu´nun ışığını aramakta, evrensel yeniliği çöle gömen Mısır medeniyeti, geçmişi hatırlayıp ağıt yakmaktadır.
Eski İran, Pers uygarlığının yarattığı Ömer Hayyam´ın ülkesi, Hayyam´ın bilimi savunan Mezomotamya´nın yüzakı, şimdi yeniliğe arkasını dönen ülkesine bir baksa, bir daha toprağa koşardı.
Ne demişti Hayyam?
“Ben olmayan dünya masalına hiçbir zaman inanmadım. Ben insana inanırım. Güzellik saçan bir kadın benim için kutsaldır.”
Peki insanlığın ilk yazıyı bulduğu Sümerler, Bağdat, Basra, eski Mısır´a ne oldu? Neden bu ülkelerin insanı sormayı, sorgulamayı unuttu ya da unutturuldu. Batı neden Doğu´yu aştı? Mezhep çatışmasının yaşandığı dünya uygarlığı nasıl yıkıldı?
1789… Batı, geriliği sorguladı.
1923… Cumhuriyet, sorgulamaydı.
1961 anayasası o sorgulamanın devamıydı.
Hayyam, yüzlerce yıl öncesinden, yeni çağın haberini vermişti.
Yani felsefenin, yazının kutsallığına dönelim. Ölümsüz Karl Marks´ın Kapital kitabını el yazmasından basılı kitaba dönüştüren, öne çıkaran, ölümsüz dostu Friedrich Engels… dünyanın dengesini bir kitap nasıl değiştirdi?
Peki geçmişin zengin toprakları, nasıl karanlığa gömüldü?
Olay, kültürün Batı´ya taşınmasıdır. Gutenberg, matbaayı keşfetmekle yenilenmenin önünü açtı. Alman asıllı Gutenberg´in buluşu aydınlanmanın hızla yayılmasını sağladı. İngiliz edebiyatçı Charles Dickens, yazı makinasını Londra´da incelerken, “Bu harfleri ve bunu yaratan adamı selamlıyorum. Bu harfler bir gün uzayın sırrını çözecek, belki ay da bizim için sır olmaktan çıkacaktır.
Sonra, asırlar sonrası gökyüzünü ışıltan yıldızlara ulaşacağız. Evet bu harfleri selamlıyorum, ama bir endişem var. İçim sızlıyor, korkuyorum. Neden acaba? Ne yazık ki, bu kurşun harflerin korkarım ki dünyamıza yalan, aptallık, hatta ihanet taşımasından korkuyorum.”
İki Şehrin Hikayesi´nin destansı yazarı Dickens, sanki günümüzde insanlığın yaşadığı ortaçağa gidişin seslerini bizlere duyuruyordu.
Aydın kimdir? Geleceği asırlar öncesi sezendir.
1962 yılıydı. Okuma heyecan günleri. Kasım ayıydı. Cumhuriyet Gazetesi´nde bir köşe yazarının yazısı beni çok düşündürdü. Yazının başlığı Söz ve Yazı´ydı. İlhan Selçuk, okul yıllarında bir arkadaşına soru yöneltir. “Tahta sıraların üstüne ismini neden çakıyla yazıyorsun. Bu yazılar ne işe yarayacak? Bana; ‘Hiç, yarına kalır.”
İran´da eski Pers´in tarihi yerlerini gezerken Persopolis´i inceliyordum. İskender, bu zengin kitaplığı yakmıştı. İnsanlar, istedikleri takdirde düşüncelerini yazacak büyük alanları her zaman yaratabilir.

Anahtar Kelimeler: UÇAR, YAZI, KALIR
Yazarın Diğer Yazıları
BEYAZ PERDEDE BİR EFSANE (15 Mart 2019 - Cuma)
Ahım gibi ah var mı acep (01 Mart 2019 - Cuma)
Modası Geçmeyen Bir Yolculuk (22 Şubat 2019 - Cuma)
14 ŞUBAT´IN ANLAMI (15 Şubat 2019 - Cuma)
LATİN AMERİKA VE YAKIN TARİHİ (08 Şubat 2019 - Cuma)
BUĞDAY İHRAÇ EDEN ÜLKEYDİK (25 Ocak 2019 - Cuma)
UNUTULAN DOSTLUKLAR VE EDEBİYAT (18 Ocak 2019 - Cuma)
TARİHTEN BİR YAPRAK 1960´LI YILLAR (28 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAR KEMAL VE NOBEL ÖDÜLÜ (21 Aralık 2018 - Cuma)
Elveda Hindistan (14 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAM VE DOĞA KÜLTÜRÜ (09 Kasım 2018 - Cuma)
Dünya Edebiyatı ve Savaşlar (19 Ekim 2018 - Cuma)
ENGELS´İN EVİ (28 Eylül 2018 - Cuma)
Kağıt Fabrikası Olmayan Ülke (14 Eylül 2018 - Cuma)
Köyden Gelen Aydına Veda (31 Ağustos 2018 - Cuma)
BİR USTANIN ANILARI (17 Ağustos 2018 - Cuma)
Çöl Tilkisi´nin Son Günü (03 Ağustos 2018 - Cuma)
TARİHİ ROMA´DA BİR GEZİNTİ (13 Temmuz 2018 - Cuma)
BAŞARI UMUTTAN BESLENİR (06 Temmuz 2018 - Cuma)
BEYAZ PERDENİN UNUTULMAZLARI (29 Haziran 2018 - Cuma)
SANATLA KUŞANMIŞ LİDERLER (22 Haziran 2018 - Cuma)
"İşte Paşam İstanbul" (01 Haziran 2018 - Cuma)
ÖLÜMSÜZLERİN UNUTULMAYAN AŞKLARI (25 Mayıs 2018 - Cuma)
ARKADAŞ (18 Mayıs 2018 - Cuma)
KİTAPSIZ BİLENLER (11 Mayıs 2018 - Cuma)
ARTİST KARTPOSTALLARI (27 Nisan 2018 - Cuma)
TÜRK BASININDA HÜRRİYET GAZETESİ (13 Nisan 2018 - Cuma)
Edebiyat Ustası Victor Hugo (15 Mart 2018 - Perşembe)
Burjuva Kökenden Gelen Bir Aydın (01 Mart 2018 - Perşembe)
14 Şubat: Tarihsel Bir Gün (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Politika Uzlaşma Sanatıdır (08 Şubat 2018 - Perşembe)
Dünya Sinemasında Unutulmazlar (25 Ocak 2018 - Perşembe)
EDEBİYAT VE SANATIN NERESİNDEYİZ (11 Ocak 2018 - Perşembe)
Sevmek Yaşamak Demektir (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Unutulmaz Radyo Günleri (28 Aralık 2017 - Perşembe)
Gözlerden Kalplere Sesler (15 Aralık 2017 - Cuma)
EDEBİYAT TARİHİ AYDINLANMAKTIR (08 Aralık 2017 - Cuma)
SAVAŞLARDAN ÇIKARI OLANLAR (10 Kasım 2017 - Cuma)
Elveda Hindistan (27 Ekim 2017 - Cuma)
Elia Kazan ve Livaneli Dostluğu (20 Ekim 2017 - Cuma)
Halep Gezi Anıları (13 Ekim 2017 - Cuma)
Teknoloji ve bilimin zaferi (06 Ekim 2017 - Cuma)
O bir zamanlar kraliçeydi (22 Eylül 2017 - Cuma)
Türk Sinemasında Kayıplar (25 Ağustos 2017 - Cuma)
İdeal Öğretmen (18 Ağustos 2017 - Cuma)
Bir Zamanlar Antakya (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (28 Temmuz 2017 - Cuma)
TARiHLE SÖYLEŞİLER (14 Temmuz 2017 - Cuma)
Treni Yürüten Önder (07 Temmuz 2017 - Cuma)
İhanete giden yol (30 Haziran 2017 - Cuma)
CHP Kendini Ortaya Koydu (23 Haziran 2017 - Cuma)
Senede Bir Gün (16 Haziran 2017 - Cuma)
Batı Dünyasında Son Gelişmeler (09 Haziran 2017 - Cuma)
Sevgisiz hayat bitkiseldir (02 Haziran 2017 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (26 Mayıs 2017 - Cuma)
Beyazperdenin Unutulmazları (18 Mayıs 2017 - Perşembe)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi