TARİHTEN BİR YAPRAK 1960´LI YILLAR
Sadullah ÇAĞLAR
Tarih: 28.12.2018 17:30:48
Sadullah ÇAĞLAR

1965 Seçim sonuçları, Adalet Partisi seçimi kazanarak tek başına iktidara gelir. Sermaye destekli, politik yaşamı olmayan Amerikan Morison firmasının temsilcisi Süleyman Demirel Başbakan olur.
Demirel seçim öncesi A.P. parti kongresinde A.B.D. Başkanı Johnson´la yan yana çekilmiş resmini dağıtarak A.P. kongresini etkiler ve A.P.´ye genel başkan seçilir.
1965 seçimlerinden önce 1961 sonrası gündeme getirilen Kıbrıs meselesi ile halk ayağa kalkar, Kıbrıs´a müdahale istenir. İnönü Başbakan´dır, Kıbrıs´ta jetler alçaktan uçuş yapar.
Sonuç kısa zaman sonra olaylar büyür, Kıbrıs´a çıkarma yapmak için asker gemilere bindirilir. Fakat Başbakan İsmet İnönü dünya kamuoyunu karşısına almak istemez. Bu arada Türkiye´de kamuoyu ayakta, sokak bastırıyor; İsmet Paşa çizmelerini giy.
Başbakan İnönü ; Ben duygularımla değil, aklımla haraket ederim. Bu arada Beyaz Saray´dan A.B.D yetkilileri gelmeye başlar.
Sonuçta askeri gemiler denize açılmaya hazır beklemektedir. Yoğun gündeme halk kilitlenir. Sonra sürpriz bir gelişme olur ve A.B.D. Başkanı Johnson´dan ünlü uyarı mektubu gelir.
Mektup tehdit içerikli; Beyaz Saray Başbakan İnönü´ye bizim verdiğimiz gemilerle Kıbrıs´a çıkarma yapamazsınız, yaptığınız takdirde, Türkiye´ye yönelik bir Sovyet tehdinde, Nato Türkiye´ye destek olmayacak der.
Mektupta Johnson İnönü´ye şöyle der; Sayın Başbakan, ayrıca müttefik olduğumuzu unutmayın, ciddi ilişkilerimizi tehlikeye atmayın. Dostluğumuza gölge düşmesini istemeyiz.
Mektup Başbakan İnönü tarafından basına açıklanmaz. Yalnız Başkan Johnson´un Türkiye´nin, Kıbrıs´a müdahalesine kesinlikle karşı olduğu açıklanır. Kıbrıs´a müdahalenin Nato tarafından engellendiği basına duyurulur.
Olayın gergin sürecinde Başbakan İnönü, Beyaz Sarayı hedef alan bir açıklamayı dünya basını ve kamuoyuyla paylaşır; Ben Amerika Birleşik Devletlerini Türkiye´nin yakın dostu zannediyordum, yanılmışım.
A.B.D. Başkanı Johnson´un bize yolladığı mektup sömürge valisine bile yazılmaz. Bizde Türkiye olarak yeni arayışlara gireriz. Yeni bir dünya kurulur ve bizde bu yeni dünyada yerimizi alırız.
İsmet Paşa´nın bu sert çıkışı dünya genelinde büyük yankı yapar. Batı basını; Ne oluyor, Türkiye Nato´dan çıkıyor mu diye yayın yapar.
Başbakan İnönü´nün bu çıkışından sonra Hürriyet gazetesi yazarı Cüneyt Arcayürek önemli bir haber yayınlar. A.B.D. Başkanı Jonson´un İnönü´ye gönderdiği mektubu büyük başlıklarla açıklar.
1961 Anayasası´nın getirmiş olduğu aydınlanma döneminde A.B.D.´ye karşı büyük tepki oluşur.
Mehmet Ali Aybar´ın başkanlık yaptığı ve aydınların yer aldığı Türkiye İşçi Partisinin emperyalizme karşı mücadele günlerinde, halkta ve genç kuşakta etkili olmaya başlayan uyanış, Johnson mektubuna karşı kitleleri ayağa kaldırdı.
Ülke genelinde belki ilk defa kapital batıya karşı ciddi bir tepkinin duyulması, A.B.D.´ye karşı geniş bir tepkinin oluşacağının sinyaliydi.
Birgün gazetelerde ilginç bir başlık; Türkiye´de yeni bir başbakan aranıyor. A.B.D Dışişelri Bakan Yardımcısı ve aynı zamanda Kıbrıs uzmanı George Ball´ın Türkiye´ye gelerek siyasi parti başkanlarıyla görüştüğü basına yansır.
Başta Adalet Partisi genel başkanı Süleyman Demirel olmak üzere tüm parti liderleriyle bir araya gelir.
Politikanın yoğun olduğu günlerde C.H.P. genel başkanı İsmet İnönü, Kim dergisi yazarı Sadun Tanju´ya verdiği özel mülakatta; Biz aslında C.H.P. olarak Cumhuriyetin kuruluşundan, günümüze kadar ortanın solunda yer aldık der.
İsmet Paşa´nın bu demeci deprem etkisi yapar. Bu arada İnönü Hükümeti Meclis´te yapılan güven oylamasını kaybeder ve istifa eder. 1965 yılında yapılan seçimi Adalet Partisi kazanır. C.H.P ‘de parti içi muhalefet seçim kaybını ismet Paşa´nın getirdiği ortanın solu politikasına bağlar.
Parti içi muhalefet olan 80 vekil İnönü´ye bir bildiri sunarak partinin ortanın solu politikasından vaz geçmesini isterler. Bildiriyi okuyan İsmet Paşa bildiri sahiplerine şöyle der; ´Arkadaşlar, A.B.D. bize bir başbakan buldu, söyleyin size de yeni bir genel başkan bulsun´ der.
Sonuç olarak İsmet Paşa´nın A.B.D.´ye ;´Yeni bir dünya kurulur, bizde bu dünyada yerimizi alırız´ çıkışını yapmasının bedeli, İsmet Paşa´ya iktidardan düşürülerek ödetildi.


Not: İsmet İnönü´nün ölümünün 45. yıldönümü anısına kaleme alınmıştır.

 

Anahtar Kelimeler: TARİHTEN, YAPRAK, 1960, YILLAR
Yazarın Diğer Yazıları
FUZULİ´DEN ŞEKSPİR´E MESAJ (28 Ekim 2020 - Çarşamba)
ONLARI UNUTMAK MÜMKÜN MÜ? (22 Ekim 2020 - Perşembe)
EBEDİ AŞK (14 Ekim 2020 - Çarşamba)
Kırsalı Batı´yla taşıyan aydın (07 Ekim 2020 - Çarşamba)
Evrensel Mısır sineması (11 Eylül 2020 - Cuma)
POLİTİK YAŞAMDA YOL AYRIMI (04 Eylül 2020 - Cuma)
MAHATMA GANDİ VE CHARLİE CAHPLİN (28 Ağustos 2020 - Cuma)
CHP´NİN 37.KURULTAY MESAJI (21 Ağustos 2020 - Cuma)
Hiroşima´nın 75.yılı anısına (14 Ağustos 2020 - Cuma)
SANAT DÜNYASINA BİR BAKIŞ (07 Ağustos 2020 - Cuma)
KURTULUŞ LOZAN´DA BELGELENDİ (24 Temmuz 2020 - Cuma)
Sinema tarihinin muhteşem kadını (16 Temmuz 2020 - Perşembe)
SİNEMA TARİHİNE BİR BAKIŞ (03 Nisan 2020 - Cuma)
ANTAKYA TARİHLE KUŞANMIŞ KENT (27 Mart 2020 - Cuma)
SPARTAKÜS YAŞAMA VEDA ETTİ (28 Şubat 2020 - Cuma)
TRENLERİN SESİ DUYULMAZ OLDU (07 Şubat 2020 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (24 Ocak 2020 - Cuma)
DERTLİ PINAR (06 Aralık 2019 - Cuma)
Şampanya İçilerek Kutlanan Ölüm (29 Kasım 2019 - Cuma)
Umutsuz adamdan uzak durun (22 Kasım 2019 - Cuma)
BAĞ BOZUMU (15 Kasım 2019 - Cuma)
TARİHSEL UNUTULMAZ MEKTUPLAR (01 Kasım 2019 - Cuma)
BABALAR VE OĞULLARI (20 Eylül 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDEN SEÇMELER (13 Eylül 2019 - Cuma)
TROYA DAĞLARI UYGARLIĞIN BEŞİĞİDİR (30 Ağustos 2019 - Cuma)
İlhan Selçuk´tan politik anılar (12 Temmuz 2019 - Cuma)
Romalı Brutus´ün yanılgısı (05 Temmuz 2019 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (06 Haziran 2019 - Perşembe)
BİR DOSTUN ARKASINDAN (31 Mayıs 2019 - Cuma)
İskenderun ve Kitaplı Yıllar (24 Mayıs 2019 - Cuma)
MISIRLI ESMA HAN´IN UMUTSUZ AŞKI (17 Mayıs 2019 - Cuma)
Don Kişot´lar öncüdür (10 Mayıs 2019 - Cuma)
KEŞİFLER DÜNYASI (05 Nisan 2019 - Cuma)
BEYAZ PERDEDE BİR EFSANE (15 Mart 2019 - Cuma)
Ahım gibi ah var mı acep (01 Mart 2019 - Cuma)
Modası Geçmeyen Bir Yolculuk (22 Şubat 2019 - Cuma)
14 ŞUBAT´IN ANLAMI (15 Şubat 2019 - Cuma)
LATİN AMERİKA VE YAKIN TARİHİ (08 Şubat 2019 - Cuma)
BUĞDAY İHRAÇ EDEN ÜLKEYDİK (25 Ocak 2019 - Cuma)
UNUTULAN DOSTLUKLAR VE EDEBİYAT (18 Ocak 2019 - Cuma)
SÖZ UÇAR YAZI KALIR (11 Ocak 2019 - Cuma)
YAŞAR KEMAL VE NOBEL ÖDÜLÜ (21 Aralık 2018 - Cuma)
Elveda Hindistan (14 Aralık 2018 - Cuma)
YAŞAM VE DOĞA KÜLTÜRÜ (09 Kasım 2018 - Cuma)
Dünya Edebiyatı ve Savaşlar (19 Ekim 2018 - Cuma)
ENGELS´İN EVİ (28 Eylül 2018 - Cuma)
Kağıt Fabrikası Olmayan Ülke (14 Eylül 2018 - Cuma)
Köyden Gelen Aydına Veda (31 Ağustos 2018 - Cuma)
BİR USTANIN ANILARI (17 Ağustos 2018 - Cuma)
Çöl Tilkisi´nin Son Günü (03 Ağustos 2018 - Cuma)
TARİHİ ROMA´DA BİR GEZİNTİ (13 Temmuz 2018 - Cuma)
BAŞARI UMUTTAN BESLENİR (06 Temmuz 2018 - Cuma)
BEYAZ PERDENİN UNUTULMAZLARI (29 Haziran 2018 - Cuma)
SANATLA KUŞANMIŞ LİDERLER (22 Haziran 2018 - Cuma)
"İşte Paşam İstanbul" (01 Haziran 2018 - Cuma)
ÖLÜMSÜZLERİN UNUTULMAYAN AŞKLARI (25 Mayıs 2018 - Cuma)
ARKADAŞ (18 Mayıs 2018 - Cuma)
KİTAPSIZ BİLENLER (11 Mayıs 2018 - Cuma)
ARTİST KARTPOSTALLARI (27 Nisan 2018 - Cuma)
TÜRK BASININDA HÜRRİYET GAZETESİ (13 Nisan 2018 - Cuma)
Edebiyat Ustası Victor Hugo (15 Mart 2018 - Perşembe)
Burjuva Kökenden Gelen Bir Aydın (01 Mart 2018 - Perşembe)
14 Şubat: Tarihsel Bir Gün (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Politika Uzlaşma Sanatıdır (08 Şubat 2018 - Perşembe)
Dünya Sinemasında Unutulmazlar (25 Ocak 2018 - Perşembe)
EDEBİYAT VE SANATIN NERESİNDEYİZ (11 Ocak 2018 - Perşembe)
Sevmek Yaşamak Demektir (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Unutulmaz Radyo Günleri (28 Aralık 2017 - Perşembe)
Gözlerden Kalplere Sesler (15 Aralık 2017 - Cuma)
EDEBİYAT TARİHİ AYDINLANMAKTIR (08 Aralık 2017 - Cuma)
SAVAŞLARDAN ÇIKARI OLANLAR (10 Kasım 2017 - Cuma)
Elveda Hindistan (27 Ekim 2017 - Cuma)
Elia Kazan ve Livaneli Dostluğu (20 Ekim 2017 - Cuma)
Halep Gezi Anıları (13 Ekim 2017 - Cuma)
Teknoloji ve bilimin zaferi (06 Ekim 2017 - Cuma)
O bir zamanlar kraliçeydi (22 Eylül 2017 - Cuma)
Türk Sinemasında Kayıplar (25 Ağustos 2017 - Cuma)
İdeal Öğretmen (18 Ağustos 2017 - Cuma)
Bir Zamanlar Antakya (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Benden resim aşıranlara zıkkım ola (28 Temmuz 2017 - Cuma)
TARiHLE SÖYLEŞİLER (14 Temmuz 2017 - Cuma)
Treni Yürüten Önder (07 Temmuz 2017 - Cuma)
İhanete giden yol (30 Haziran 2017 - Cuma)
CHP Kendini Ortaya Koydu (23 Haziran 2017 - Cuma)
Senede Bir Gün (16 Haziran 2017 - Cuma)
Batı Dünyasında Son Gelişmeler (09 Haziran 2017 - Cuma)
Sevgisiz hayat bitkiseldir (02 Haziran 2017 - Cuma)
Kore´ye gidenler geri gelmedi (26 Mayıs 2017 - Cuma)
Beyazperdenin Unutulmazları (18 Mayıs 2017 - Perşembe)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi