'İnsan hastalıkların yüzde 61´i hayvansal kökenli'

Antakya/SES

Küreselleşme kavramı ile yerel, bölgesel ve ulusal kavramlarının ötesinde birliktelikler görülmeye başlandığını ifade eden Hatay Veteriner Hekimler Odası Başkanı Yahya Hamurcu, bu süreçle dünyanın bir ucunda görülen hastalıkların hızlıca yayılmasının yanında, bir salgını önlemeye yönelik tedavi protokollerinin tüm dünyada hızlıca uygulanması gibi çalışmalar yapıldığını ifade etti. Hatay Veteriner Hekimler Odası Başkanı Hamurcu, yazılı yaptığı değerlendirmesinde şunlara yer verdi: 'Değişen dünya yapısının getirilerinden olan Tek Sağlık Günü de bu yıl dördüncü kez farkındalık için gündemde. İnsan, hayvan ve çevre kavramlarının uygulamada ayrılmasının mümkün olmadığı gerçeği ile ortak sağlık tehditlerini ele almak amacıyla ´tek sağlık´ yaklaşımı artık tüm dünyada kabul görmüştür. Tek sağlık yaklaşımının temeli; hayvan, insan ve çevre sağlığı alanında çalışan tüm meslek gruplarının işbirliği içinde olmasına dayanır. Ancak ne yazık ki ülkemizde halen mesleki faaliyetler, yetkililerin ilgi alanlarına göre yürütülmektedir. Ülkenin gerçek ihtiyaçlarına yönelik; eğitim planlamaları, mesleki yetkilerin kullanımı, mesleklerin kamu ve özel sektörde istihdamına dair doğru düzenlemeler yapılmamaktadır. Bir yanı eksik bırakılan tek sağlık uygulamalarında başarılı olmak mümkün değildir. Veteriner hekimlerin yetiştirilme aşamalarında çok önemli olan, veteriner fakültelerinin eğitim ve olanak kalitesinin Tek Sağlık kavramına katkı koyabilecek şekilde düzenlenmesi gerektiği birinci önceliktir. Veteriner hekim olarak mezun olan kişilere kamuda ihtiyaç olduğu halde kamu kurumlarınca görev verilmemesi de Tek Sağlık faaliyetlerinde kamu kurumlarının yetersiz kalmasına neden olmaktadır. Teoride planlamaları yapılan Acil Eylem Planları, zoonoz hastalıklara karşı koruyucu önlemler, çevre korumaya yönelik faaliyetler ne yazık ki ülkemizde hakkı ile uygulanamamaktadır. Tedavi hizmetlerinden çok Koruyucu hekimlik hizmetlerine yatırım yapılması gerektiği, bu şekilde ülke ekonomisine de katkı sağlanacağı göz ardı edilmektedir. Unutulmamalıdır ki her meslek kıymetlidir ve ülkemiz için faydalı olacak şekilde yönlendirilmelidir. Her meslek grubunun; İnsan, hayvan ve çevre sağlığına az ya da çok katkı koyarak hizmet etmesi mümkündür. Ancak hiç bir meslek grubu temsilcisi, siyasi güce sahip olmayı fırsat bilip, meslektaşlarının işsiz kalması kaygısı ile ülkedeki politikaları yönlendirmeye kalkmamalıdır. Bu geleceğimize verilecek en büyük zararlardan olacaktır. Gelişmiş ülkelerde insan sağlığı, hayvan sağlığı ve çevre sağlığı her üçü birlikte tek sağlık konsepti olarak adlandırılmakta, veteriner halk sağlığı pratiği uygulanmaktadır. Tek sağlık konsepti hayvanlardan insanlara bulaşabilen ve küresel halk sağlığını tehdit eden zoonotik bulaşıcı hastalıkların kontrolünde, antibiyotik direnci ile mücadelede ve gıda güvenirliğinin sağlanmasında tıp doktorları, veteriner hekimler ve diğer sağlık personelinin bir arada çalışmasını gerektiren kavramdır. Bir ülkede sağlık hizmetlerinde aksamaya yol açmadan tasarruf edebilmenin tek yolu, bütçede ağırlığın tedavi hizmetleri yerine temel (koruyucu) sağlık hizmetlerine verilmesidir. Veteriner hekimlik hizmetleri, ´tek sağlık´ konsepti gereğince temel sağlık hizmetlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Buna göre veteriner hekimler; Hayvan sağlığı, Gıda güvenliği, veteriner halk sağlığı, hayvansal üretim, hayvan ıslahı, hayvan hakları, biyogüvenlik ve çevre sağlığı konularında hizmet vermektedir. Bir toplumda insanların sağlıklı olması için önce hayvanların sağlıklı olması gerekmektedir. Zoonotik hastalıklar nesillerin geleceği için tehlikeli hastalıklardır. İnsanlarda görülen hastalıkların yüzde 61´i hayvansal kökenlidir. Sağlık Bakanlığı´nın tehlikeli görüp ihbarını mecbur kıldığı 50 hastalıktan 26´sı hayvanlardan insanlara bulaşmaktadır. Dünyada biyoterörizm amacıyla kullanılan hastalık etkenlerinin yüzde 70´ten fazlası hayvansal kökenlidir. Ülkemizde en çok rastlanan zoonoz hastalıklar özellikle süt sığırlarında görülen brusella (Malta humması), şarbon, salmonellozis ve tüberküloz (verem)‘dur. Kuduz hastalığı da insanlarla hayvanların ortak bir zoonoz hastalığıdır. Bakteriyel ve viral zoonozlar yanında paraziter zoonozlar da vardır. Bunlar arasında en yaygın olanı kist hidatik ya da halk deyimiyle kist hastalığıdır. Bu hastalıklar veteriner hekimleri tarafından hayvanlarda önlediği taktirde insanlarda görülmesi söz konusu olamaz. Günümüzde, tek tıp, tek sağlık konsepti çerçevesinde tüm tıp meslek grupları aynı ortak amaç için işbirliği içinde çalışmaktadır. Beşeri tıp ile veteriner tıp arasında bir bariyer yoktur. Her iki alanda görev yapmakta olan tüm sağlık çalışanlarının birikim ve becerilerini ortak bir potada eritebilecekleri alt yapı oluşturulmalı, daha etkin mevzuat düzenlemeleri yapılmalıdır. Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde mevcut yapı yerine, uluslararası yasalar ile tarafı olduğumuz uluslararası antlaşmaların gereği olan hayvan sağlığı, gıda güvenliği, veteriner halk sağlığı ve hayvan refahının bir bütün olarak yürütüleceği, merkezden taşraya emir komuta zincirinin kesintiye uğramaksızın çalışacağı tek ve bağımsız bir Veteriner Otoritesi, Veteriner İşleri Genel Müdürlüğü ihdas edilmelidir. Ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığına uzun zamandan beri yapılamayan, veteriner hekim atamalarının yapılması çözümün diğer bir parçası olacaktır. Sağlık personeline yakın zamanda verilen fiili hizmet zammı (yıpranma payı) ve emekli maaşlarının iyileştirilmesi gibi özlük haklarında dışlanan veteriner hekimlerin ve yardımcı sağlık personelinin de gecikmeden bu haktan yararlanması haksız, anayasal eşitliğe aykırı bir uygulamaya son verecektir. Sağlık Bakanlığında Veteriner Halk Sağlığı Dairesi Başkanlığı kurulmalı ve halen merkez ve taşra teşkilatında boş bulunan veteriner hekim kadrolarına alım yapılarak, dinamik bir yapıya kavuşturulmalıdır. Veteriner hekimlik mesleği insanlık içindir ve ´tek sağlık´ yaklaşımında başarıya giden yolun olmazsa olmaz parçasıdır.'